مدرسه تراز از منظر اسناد تحولی نظام تعلیم‌وتربیت: در جست‌وجوی الگوی مطلوب

چکیده مقاله

هدف از این پژوهش، شناسایی ابعاد، مولفه‌ها و شاخص های الگوی مدرسه مطلوب (تراز) براساس اسناد تحولی (سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش و برنامه درسی ملی) در دوره ابتدایی است. روش انجام پژوهش ازمنظر گردآوری داده‌ها، کیفی است که به‌منظور استخراج مولفه های مدرسه مطلوب با کاربست روش تحلیل محتوا، مولفه‏‌های اساسی مدرسه شناسایی شدند. همچنین پایایی کدگذاری‌ها با روش بازکدگذاری توسط پژوهشگر (با ضریب توافق 0.94) و مرورگر دوم (با ضریب توافق 0.85) مورد تایید قرار گرفته است. با کاربست روش تحلیل محتوای متنی، گزاره های مرتبط با شاخص‌ های هر یک از مولفه‌ها براساس سند برنامه درسی ملی، زیرنظام برنامه درسی سند تحول بنیادین و اسناد مرتبط دیگر شناسایی و استنباط شده و پس از استخراج شاخص‌ها، الگوی به‌دست‌آمده با روش گروه کانونی ازطریق ذی نفعان و ذی‌ ربطان اعتباربخشی شد. به‌این‌ترتیب 5 بُعد برنامه تربیت (با 5 مولفه)، محیط تربیت (شامل فضای کالبدی و تجهیزات با 3 مولفه و جو و فرهنگ با 5 مولفه)، رهبری و مدیریت تربیت (با 9 مولفه)، خانواده (با 2 مولفه)، جامعه محلی و سایر عوامل محیطی (با 2 مولفه)، مربیان و هم یاران (با 7 مولفه)، دانش‌ آموز و تشکل های دانش‌ آموزی (با 2 مولفه)، ارزشیابی (با 3 مولفه) و نتایج (با 11 مولفه در 3 دسته فردی، خانوادگی و اجتماعی و سازمانی) استنباط شد. درنهایت نیز براساس الگوی به‌دست‌آمده، تصویری روشن از مدرسه تراز برای سیاست‌گذاران، برنامه‌ریزان، مدیران و سایر افراد ذی‌ربط و ذی‌نفع ارائه شد.