رابطه رهبري يادگيري‌محور و عامليت معلم: نقش ميانجي اعتماد

چکیده مقاله

مطالعات اخير نشان مي‌دهد كه عامليت معلم نقش مهمي در تقويت ظرفيت يادگيري معلمان براي تدريس و يادگيري ايفا مي‌كند و به‌نوبه خود بر بهبود عملكرد مدارس اثرگذار است‌. عامليت معلم، بيانگر قابليت وي در انجام اقدامات هدفمند و سازنده به‌منظور هدايت مسير رشد حرفه‌اي خود و كمك به بهبود كيفيت آموزش است. با‌ توجه به نقش عامليت معلم در بهبود يادگيري در مدارس، جستجوي پيشايندهاي اين سازه مهم مي‌تواند يكي از دغدغه‌هاي پژوهشگران حوزه تعليم و تربيت باشد. با اين رويكرد، هدف از پژوهش حاضر‌ تبيين نقش اعتماد در رابطه بين رهبري يادگيري‌محور و عامليت معلم بود. روش پژوهش، توصيفي از نوع همبستگي بود. جامعه آماري پژوهش معلمان مقطع ابتدايي استان همدان بودند. با استفاده از روش نمونه‌گيري در دسترس، تعداد 102 نفر به‌عنوان نمونه آماري‌ مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار گردآوري داده‌‌ها سه پرسش‌نامه رهبري يادگيري‌محور، اعتماد معلم و عامليت معلم بودند كه توسط ليو و همكاران (a2016) و (b2016) تدوين و اعتباريابي شده‌اند. روايي و پايايي پرسش‌نامه‌ها در دو سطح مورد بررسي قرار گرفت. قبل از اجراي پرسش‌نامه‌ها روي نمونه اصلي، روايي آن‌ها با استناد به‌نظر متخصصان و پايايي آن‌ها با استناد به ضريب آلفاي كرونباخ بررسي و تاييد شد. پس از اجراي پرسش‌نامه‌ها نيز از روايي همگرا، روايي واگرا، همساني دروني و پايايي تركيبي ابزارهاي پژوهش به‌عنوان بخشي از تجزيه و تحليل داده‌ها اطمينان حاصل شد. براي تجزيه و تحليل داده‌ها از الگو‌يابي معادلات ساختاري مبتني استفاده شد. يافته‌ها نشان داد كه رهبري يادگيري‌محور پيش‌بيني‌كننده معني‌دار اعتماد و عامليت معلم بود. همچنين اعتماد معلم پيش‌بيني‌كننده معني‌دار عامليت معلم بود. اين يافته‌ها بيانگر نقش ميانجي اعتماد در ارتباط بين رهبري يادگيري‌محور و عامليت معلم است. يكي از نكات قابل تامل در يافته‌هاي پژوهش اين است كه اثر غيرمستقيم رهبري يادگيري‌محور بر عامليت معلم (با واسطه متغير اعتماد) بيش از اثر مستقيم آن است و اين امر به‌خوبي نقش اعتماد را در پيوند بين رهبري مديران و عامليت معلمان نشان مي‌دهد. بنابراين به مديران مدارس توصيه مي‌شود از طريق كاربست رفتارهاي رهبري يادگيري‌محور و تلاش براي ايجاد فضايي مبتني بر اعتماد در مدرسه، به افزايش پويايي و عامليت معلمان كمك كنند.