مقاله با عنوان ساخت، طراحی و ویژگی های روان سنجی پرسشنامه تسهیل گرهای مشارکت والدین دانش آموزان در دوره های آموزش خانواده مدارس

چکیده مقاله

زمینه: مدارس اصلی ترین نهاد تعلیم و تربیت قلمداد می‌­گردند و عملکرد موفق این نهاد بدون حضور پررنگ و مشارکت همه جانبه والدین قابل تحقق نم‌ی­باشد. از سوی دیگر والدین اولین معلمان کودکان به شمار می‌­آیند و اهمیت مشارکت و توانمندسازی آن­ها در دوره­‌های آموزشی بر هیچ یک از متخصصان امر آموزش و پرورش و سیاست‌گذاران آموزشی پوشیده نیست. هدف: هدف پژوهش حاضر، ساخت، طراحی و بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه تسهیل‌گرهای مشارکت والدین در دوره‌های آموزش خانواده بود. روش: روش پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی بود که در مرحله اول پژوهش کیفی و به روش تحلیل مضمون انجام شد و در مرحله کمی یک مطالعه توصیفی از نوع توسعه‌­ای- کاربردی طراحی و اجرا شد. جامعه آماری در بخش کیفی کلیه متخصصان حوزه روانشناسی خانواده و روان‌سنجی استان زنجان بود؛ نمونه پژوهش 12 نفر از متخصصان نامبرده بودند که به روش نمونه‌­گیری در دسترس تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. جامعه آماری در بخش کمّی کلیه والدین دانش‌­آموزان شهر زنجان در سال تحصیلی 1400-1399 بود. نمونه پژوهش 2217 نفر از والدین دانش­‌آموزان بود که به روش نمونه‌­گیری تصادفی طبقه­ای انتخاب شدند. داده­‌های جمع‌­آوری شده با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی، با استفاده از نرم­افزار SPSS.26 و AMOS.24 انجام شد. یافته‌­ها: نتایج روایی صوری و محتوایی پرسشنامه به صورت کیفی و کمّی تأیید شد. همچنین، با انجام تحلیل عاملی اکتشافی به روش مؤلفه‌های اصلی روی گویه‌های این پرسشنامه، پنج عامل با نام‌های «تسهیل‌گرهای شخصی و خانوادگی»، «تسهیل‌گرهای مربوط به مدرسه»، «تسهیل‌گرهای مربوط به مدرّس و محتوای دوره‌ها»، «ترجیحات و نیازهای والدین»، «انگیزه‌های بیرونی والدین» استخراج و نام‌گذاری شدند. همسانی درونی پرسشنامه به روش آلفای کرونباخ برای هر کدام از مؤلفه‌­ها بالاتر از 60/0 بود. یافته‌های تحلیل عامل تأییدی نیز نشان داد که پرسشنامه تسهیل‌گرهای مشارکت والدین برازنده داده‌هاست (001/0p<). نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که پرسشنامه مذکور به عنوان ابزاری معتبر و پایا می‌تواند مورد استفاده پژوهشگران حوزه خانواده و تعلیم و تربیت قرار گیرد.