شناسایی برنامه‌های درسی پنهان ناشی از جوّ اجتماعی مدارس ابتدایی: تعاملات‌ مدیران- نومعلمان

چکیده مقاله

هدف از این پژوهش شناسایی برنامه‌های درسی پنهان ناشی از جوّ اجتماعی مدارس ابتدایی با تمرکز بر تعاملات میان نومعلمان فارغ‌التحصیل از دانشگاه فرهنگیان و مدیران مدارس ابتدایی بود. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعۀ پژوهشی 108 نفر از دانشجو معلمان ورودی سال 1391 در دانشگاه فرهنگیان بودند که اکنون (سال 1400) به‌عنوان نومعلم در شهر مشهد مشغول به خدمت هستند. مشارکت‌کننده‌های پژوهش حاضر، 25 نفر از این نومعلمان بودند که با آنها مصاحبۀ ‌نیمه‌ ساختاریافته انجام گرفت. مصاحبه‌های مکتوب ‌شده با استفاده از روش تحلیل مضمون، تجزیه‌وتحلیل شد. برای اعتبار تحقیق، معیارهای لینکلن وگابا مورد استفاده قرار گرفت. بر اساس یافته‌های به‌دست‌آمده عمده‌ترین برنامه‌های درسی پنهان حاکم بر جوّ اجتماعی مدارس ابتدایی را می‌توان در قالب 4 مضمون فراگیر(شامل نگرش‌ها و انتظارات پنهان مدیر در تعامل نومعلم با دانش‌آموزان، تعامل ‌نومعلم با همکاران، تعامل نومعلم با مدیر و تعامل نومعلم با والدین دانش آموزان)، همچنین21 مضمون سازمان‌دهنده و 62 مضمون پایه دسته‌بندی کرد. نتایج این پژوهش بیانگر آن بود که بیشتر مدیران مدارس ابتدایی، به‌رغم برخورداری از سابقۀ بالای مدیریتی، اما "فاقد دانش و مهارت‌های ضروری به‌عنوان مدیر مدرسه" هستند و بسیاری از انتظارات مستقیم و غیرمستقیم آنها از نومعلمان، منجر به ایجاد مانع یا جوّ اجتماعی نامطلوبی برای عملکردهای اثربخش نومعلمان می‌شود