شناسايي برنامه‌هاي درسي پنهان ناشي از جوّ اجتماعي مدارس ابتدايي: تعاملات‌ مديران- نومعلمان

چکیده مقاله

هدف از اين پژوهش شناسايي برنامه‌هاي درسي پنهان ناشي از جوّ اجتماعي مدارس ابتدايي با تمركز بر تعاملات ميان نومعلمان فارغ‌التحصيل از دانشگاه فرهنگيان و مديران مدارس ابتدايي بود. اين مطالعه با رويكرد كيفي و روش تحليل مضمون انجام شد. جامعۀ پژوهشي 108 نفر از دانشجو معلمان ورودي سال 1391 در دانشگاه فرهنگيان بودند كه اكنون (سال 1400) به‌عنوان نومعلم در شهر مشهد مشغول به خدمت هستند. مشاركت‌كننده‌هاي پژوهش حاضر، 25 نفر از اين نومعلمان بودند كه با آنها مصاحبۀ ‌نيمه‌ ساختاريافته انجام گرفت. مصاحبه‌هاي مكتوب ‌شده با استفاده از روش تحليل مضمون، تجزيه‌وتحليل شد. براي اعتبار تحقيق، معيارهاي لينكلن وگابا مورد استفاده قرار گرفت. بر اساس يافته‌هاي به‌دست‌آمده عمده‌ترين برنامه‌هاي درسي پنهان حاكم بر جوّ اجتماعي مدارس ابتدايي را مي‌توان در قالب 4 مضمون فراگير(شامل نگرش‌ها و انتظارات پنهان مدير در تعامل نومعلم با دانش‌آموزان، تعامل ‌نومعلم با همكاران، تعامل نومعلم با مدير و تعامل نومعلم با والدين دانش آموزان)، همچنين21 مضمون سازمان‌دهنده و 62 مضمون پايه دسته‌بندي كرد. نتايج اين پژوهش بيانگر آن بود كه بيشتر مديران مدارس ابتدايي، به‌رغم برخورداري از سابقۀ بالاي مديريتي، اما "فاقد دانش و مهارت‌هاي ضروري به‌عنوان مدير مدرسه" هستند و بسياري از انتظارات مستقيم و غيرمستقيم آنها از نومعلمان، منجر به ايجاد مانع يا جوّ اجتماعي نامطلوبي براي عملكردهاي اثربخش نومعلمان مي‌شود