بررسي ميزان فرسودگي تحصيلي دانشجو معلمان دانشگاه فرهنگيان در دوران كرونا و واكاوي عوامل موثر بر ايجاد آن (مطالعه‌اي تركيبي)

چکیده مقاله

هدف از اين پژوهش، بررسي ميزان فرسودگي تحصيلي دانشجو معلمان در دانشگاه فرهنگيان و عوامل موثر بر ايجاد آن در دورۀ كرونا بوده است. اين پژوهش با رويكرد تركيبي و با استفاده از طرح متوالي تبييني انجام ‌شده است؛ به ‌نحوي‌ كه ابتدا با رويكرد كمي و روش نمونه‌گيري تصادفي ‌طبقه‌اي، 290 نفر از دانشجو معلمان سال‌هاي سوم و چهارم پرديس هاشمي نژاد مشهد به پرسشنامۀ استاندارد فرسودگي تحصيلي ماسلاچ با پايايي (a=0/93) پاسخ دادند. اين پرسشنامه سه بعد فرسودگي تحصيلي يعني احساس خستگي عاطفي، بدبيني و مسخ شخصيت و نيز ناكارآمدي يا فقدان مهارت حرفه‌اي را مي‌سنجد. سپس با روش نمونه‌گيري موارد مطلوب با 25 نفر به‌عنوان مشاركت‌كننده، مصاحبۀ نيمه ساختاريافته انجام شد. يافته‌هاي بخش كمي نشان‌دهندۀ آن بود كه بيشتر دانشجو معلمان (91/57 درصد) احساس خستگي عاطفي را در دو سال گذشته گزارش كرده‌اند؛ همچنين بين محل سكونت و وضعيت تاهل دانشجو معلمان با ميزان فرسودگي تحصيلي آنها تفاوت معناداري وجود دارد؛ اما بين رشتۀ تحصيلي دانشجو معلمان و فرسودگي آنها رابطۀ معناداري وجود ندارد. بين معدل دانشجو معلمان و فرسودگي تحصيلي آنها نيز همبستگي منفي هست. در بخش كيفي، داده‌ها با استفاده از روش تحليل مضمون (ريان و برنارد، 2000) تجزيه‌وتحليل شد. يافته‌هاي كيفي نشان‌دهندۀ آن بود كه مهم‌ترين عوامل موثر بر ايجاد فرسودگي تحصيلي عبارت است از: ساختار و قوانين حاكم بر برنامۀ درسي، نبودِ تناسب سرفصل موجود براي تدريس و ارزشيابي با اقتضائات آموزش آنلاين در دورۀ كرونا، كيفيت بازخورد اساتيد، فقدان حس حضور در كلاس، برنامه‌ريزي فشرده دانشجويان و نيز دريافت‌نكردن حمايت اجتماعي.