بررسی میزان فرسودگی تحصیلی دانشجو معلمان دانشگاه فرهنگیان در دوران کرونا و واکاوی عوامل موثر بر ایجاد آن (مطالعه‌ای ترکیبی)

چکیده مقاله

هدف از این پژوهش، بررسی میزان فرسودگی تحصیلی دانشجو معلمان در دانشگاه فرهنگیان و عوامل موثر بر ایجاد آن در دورۀ کرونا بوده است. این پژوهش با رویکرد ترکیبی و با استفاده از طرح متوالی تبیینی انجام ‌شده است؛ به ‌نحوی‌ که ابتدا با رویکرد کمی و روش نمونه‌گیری تصادفی ‌طبقه‌ای، 290 نفر از دانشجو معلمان سال‌های سوم و چهارم پردیس هاشمی نژاد مشهد به پرسشنامۀ استاندارد فرسودگی تحصیلی ماسلاچ با پایایی (a=0/93) پاسخ دادند. این پرسشنامه سه بعد فرسودگی تحصیلی یعنی احساس خستگی عاطفی، بدبینی و مسخ شخصیت و نیز ناکارآمدی یا فقدان مهارت حرفه‌ای را می‌سنجد. سپس با روش نمونه‌گیری موارد مطلوب با 25 نفر به‌عنوان مشارکت‌کننده، مصاحبۀ نیمه ساختاریافته انجام شد. یافته‌های بخش کمی نشان‌دهندۀ آن بود که بیشتر دانشجو معلمان (91/57 درصد) احساس خستگی عاطفی را در دو سال گذشته گزارش کرده‌اند؛ همچنین بین محل سکونت و وضعیت تاهل دانشجو معلمان با میزان فرسودگی تحصیلی آنها تفاوت معناداری وجود دارد؛ اما بین رشتۀ تحصیلی دانشجو معلمان و فرسودگی آنها رابطۀ معناداری وجود ندارد. بین معدل دانشجو معلمان و فرسودگی تحصیلی آنها نیز همبستگی منفی هست. در بخش کیفی، داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون (ریان و برنارد، 2000) تجزیه‌وتحلیل شد. یافته‌های کیفی نشان‌دهندۀ آن بود که مهم‌ترین عوامل موثر بر ایجاد فرسودگی تحصیلی عبارت است از: ساختار و قوانین حاکم بر برنامۀ درسی، نبودِ تناسب سرفصل موجود برای تدریس و ارزشیابی با اقتضائات آموزش آنلاین در دورۀ کرونا، کیفیت بازخورد اساتید، فقدان حس حضور در کلاس، برنامه‌ریزی فشرده دانشجویان و نیز دریافت‌نکردن حمایت اجتماعی.