بررسي تطبيقي فرايند تاليف كتاب‌هاي درسي در ايران و چند كشور جهان (كره جنوبي، سنگاپور، ژاپن، تركيه و آمريكا)

چکیده مقاله

هدف پژوهش بررسي فرايند توليد كتاب‌هاي درسي در ايران و مقايسة آن با كرة جنوبي، ژاپن، آمريكا، سنگاپور و تركيه بود. پژوهش از نوع كيفي با روش تطبيقي انجام گرفت. جامعة آماري كتاب‌هاي درسي كشورهاي جهان بود و نمونه به روش هدفمند انتخاب شد. داده‌ها با روش چهارمرحله‌اي جرج بردي تجزيه ‌و تحليل شد. نتايج نشان داد: 1. در همة كشورها، كتاب درسي اصلي‌ترين رسانة آموزشي است و مسئوليت تدوين سياست‌هاي اساسي و كلي تهية كتاب‌هاي درسي بر عهدة وزارت آموزش‌ و پرورش است. 2. برخلاف ساير كشورها، در ايران يك دورة 10ساله به‌عنوان فاصلة زماني تجديد نظر و بازبيني كلي كتاب درسي در نظر گرفته ‌شده است كه تقريباً دوبرابر ساير كشورهاي مورد مطالعه است. 3. در همة كشورهاي مورد مطالعه به‌جز ايران، سياست‌هاي چندتاليفي و توليد غير متمركز وجود دارد. 4. در همة كشورهاي مورد مطالعه مرجعي فراتر از مولفان كتاب‌هاي درسي براي بررسي پيش‌نويس كتاب‌ها و تاييد آن وجود دارد؛ اما جايگاه اين مرجع در سلسله‌مراتب درون وزارت آموزش ‌و پرورش متفاوت است. 5. در حالي ‌كه در ساير كشورها، مولفان دولتي و غير دولتي كتاب درسي تاليف مي‌كنند، در ايران تنها مولفان انتخاب‌شدة دولتي كه توسط دفتر تاليف و تحت شرايطي گزينش مي‌شوند، وجود دارند. 6. انتخاب كتاب درسي در ايران مفهومي ندارد، اما در ساير كشورها انتخاب به معناي گزينش بهترين كتاب از بين كتاب‌هاي تاييدشده و متناسب با نيازهاي آموزشي مدرسه، معلم و دانش‌آموز است. 7. در همة كشورها مراحل برنامه‌ريزي، تاليف، تاييد و انتشار كتاب درسي اگر چه با برخي تفاوت‌ها، مشترك است.