بررسی راهبردهای اخلاقی رسول خدا(ص) در حکمرانی و نقش آن بر همبستگی اجتماعی

چکیده مقاله

هدف و روش: این پژوهش با هدف تبیین راهبردهای اخلاقی رسول خدا(ص) در حکمرانی و تحلیل نقش آن بر همبستگی اجتماعی، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی، و مطالعۀ اسنادی منابع اولیه(قرآن، احادیث و متون معتبر سیرۀ نبوی) انجام شد. یافته‌ها: موفقیت پیامبر خدا(ص) در ایجاد همبستگی اجتماعی، محصول یک نظام اخلاقی منسجم مبتنی بر انسان‌شناسی قرآنی بود که کرامت ذاتی، فطرت الهی، آزادی و اختیار و ضعفهای وجودی انسان را توأمان در نظر می‌گرفت. الگوی نبوی در سه سطح راهبردی عمل می‌کرد: راهبردهای ارتباطی(معاشرت فعال، ایجاد فضای صمیمی)، راهبردهای انسجام‌بخش(تأسیس نهاد اخوت، ترویج عدالت و مساوات) و راهبردهای هویت‌ساز(تکریم کرامت انسانی، تغییر نامهای ناپسند). این راهبردها تحت حاکمیت اصولی همچون: تقدّم کرامت انسانی، توأمان‌دیدن عدالت و احسان، تعامل فعال دوسویه، عیب‌پوشی و خوش‌بینی اجرا می‌شد. نتیجه: اجرای این الگو به دستاوردهای عینی متعددی از جمله تبدیل دشمنی‌های قبیله‌ای به برادری ناگسستنی، ایجاد سرمایۀ اجتماعی مبتنی بر اعتماد، شکل‌گیری هویت اسلامی فراقبیله‌ای و تأسیس جامعه‌ای منسجم با وجود تنوع قومی و مذهبی منجر شد. بر اساس این پژوهش، حکمرانی اخلاقی در سیرۀ نبوی، هنر تبدیل روابط انسانی به فرصتی برای رشد و تعالی است.