تاثیر ذهن آگاهی بر خودنظم جویی تحصیلی با نقش میانجی عملکرد خانواده در بین دانش آموزان پایه ششم ابتدایی

چکیده مقاله

زمینه و هدف: خودنظم‌جویی تحصیلی یکی از حوزه‌های مهم پژوهشی است که امروزه به عنوان یکی از محورهای اساسی تعلیم و تربیت شناخته می‌شود. با توجه به تغییرات سریع و پیشرفت‌های روزافزون علم و فناوری، دانش‌آموزان باید به صورت مستقل و بدون حضور دائم معلم، مهارت‌های لازم را بیاموزند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر ذهن‌آگاهی بر خودنظم‌جویی تحصیلی با نقش میانجی عملکرد خانواده در بین دانش‌آموزان پایه ششم ابتدایی انجام شد.

روش:این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی- همبستگی مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان پایه ششم ابتدایی شهرستان اراک در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ (۶۰۰۰ نفر) بود که با استفاده از جدول مورگان، ۳۸۲ نفر به عنوان نمونه با روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. جهت جمع‌آوری اطلاعات، از پرسشنامه‌های خودنظم‌جویی تحصیلی سواری و همکاران (۱۳۹۲)، ذهن‌آگاهی بیر و همکاران (2006) و عملکرد خانواده اپستین و همکاران (۱۹۸۳) استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها ، از روش مدل‌یابی معادلات ساختاری بهره گرفته شد.

یافته‌ها: نتایج نشان داد ذهن‌آگاهی تأثیر مثبت و مستقیم بر خودنظم‌جویی تحصیلی (۰.۴۶۲)، ذهن‌آگاهی تأثیر مثبت و مستقیم بر عملکرد خانواده (۰.۶۷۹) و عملکرد خانواده تأثیر مثبت و مستقیم بر خودنظم‌جویی تحصیلی (۰.۴۹۱) دارد. همچنین ذهن‌آگاهی از طریق نقش میانجی عملکرد خانواده تأثیر مثبت و غیرمستقیم (۰.۳۳۳) بر خودنظم‌جویی تحصیلی دارد.

نتیجه گیری: با توجه به نتایج می توان‌گفت که ذهن آگاهی با تقویت خودآگاه و کنترل توجه نقش مؤثری در بهبود خودنظم‌جویی‌تحصیلی دانش‌آموزان ابتدایی ایفا می‌کند. بنابراین گنجاندن برنامه‌های ذهن‌آگاهی در محیط‌های آموزشی می‌تواند یک راهبرد کارآمد در جهت بهبود عمکلرد تحصیلی مورد توجه قرار گیرد و در این رابطه، عملکرد خانواده به عنوان یک عامل میانجی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ خانواده‌های حمایت‌گر با ایجاد محیطی پایدار، الگوسازی رفتاری مثبت و فراهم کردن حمایت عاطفی، اثرات ذهن‌آگاهی را بر خودنظم‌جویی تحصیلی تقویت می‌کنند.