جامعه‌شناسي برنامه درسي سايه

چکیده مقاله

هدف پژوهش حاضر اين است تا ضمن بررسي آثار و ادبيات پژوهشي، مهم ترين نظريه‌هاي جامعه‌شناسي در ارتباط با برنامه درسي سايه را شناسايي و بررسي كند و ماهيت آن در چشم انداز نظريه‌هاي جامعه‌شناسي بررسي شود. چارچوب نظري اين مقاله بر نظريه انتقادي مبتني است و از نظر روش شناختي يك پژوهش كيفي است كه در آن داده‌ها به شيوه اسنادي گرداوري و بررسي شده‌اند.، برنامه درسي سايه از يك طرف به عنوان ابزاري است براي رسيدن اهدافي كه از طريق برنامه درسي رسمي قابل تحقق نيست و طراحان و سياست گذاران به واسطه آن به اين اهداف دست مي‌يابند.  از طرف ديگر، زباني است كه دانش اموزان و معلمان از آن براي شكستن تابوها، براي بيان معضلات زندگي مدرسه‌اي و اجتماعي بهره مي‌گيرند. آنها مي‌خواهند دغدغه‌هاي زندگي خانوادگي، اجتماعي، فرهنگي را برجسته سازند. برنامه درسي سايه از زبان، ذهن، فكر و دل دانش آموزان و معلمان نشات مي‌گيرد. بر اساس نتايج اين پژوهش، مهم ترين نظريه‌هاي جامعه‌شناسي كه برنامه درسي سايه را تبيين كرده‌اند عبارتند از: ماركسيسم، نظريه انتقادي، نظريه مقاومت، نظريه نيچه و روانكاوي.