ارتباط نمود دستوري و واژگاني در زبان فارسي: مطالعه‌اي از منظر رويكرد انباشتي

چکیده مقاله

در نوشتار پيش رو ارتباط بين نمود دستوري و واژگاني برپايۀ رويكرد انباشتي در زبان فارسي معاصر با توجه به نمونه‌هاي گفتاري و نوشتاري بررسي شده است. داده‌ها مويّد آن است كه در رويدادهاي كنشي ارتباط يك‌به‌يك بين نمود دستوري و معنايي برقرار نيست. رويدادهاي كنشي نامقيّد، غير غائي هستند؛ حال‌آنكه رويدادهاي مقيّد به‌لحاظ واژگاني مشخّصه‌هاي غائي/ غير غائي دارند. عدم مطابقت نمود دستوري و واژگاني رويدادهاي ايستا ازراه خوانش كامل يا ناقص نمود دستوري و غير غائي‎بودن نمود واژگاني آن‎ها رقم مي‌خورد. رويدادهاي ايستاي عادّي، نمود دستوري كامل/ ناقص و نمود واژگاني غير غائي دارند، حال‌آنكه رخدادهاي ايستاي تحقّقي داراي نمود واژگاني غائي هستند. در رويدادهاي غايت‎مند نيز ارتباط يك‌به‌يك بين نمود كامل و غائي و نمود ناقص و نمود واژگاني غير غائي برقرار نيست. نمود دستوري كامل رويدادهاي تحقّقي، نمود واژگاني غائي‌ دارند؛ همچنين صورت تداومي رويدادهاي تحقّقي نشان‌دهندۀ نزديك‎شدن به نقطۀ پايان و تحقّق عمل است. در رويدادهاي تحقّقي استمراري نمود دستوري بر واژگاني تاثير دارد و رويدادهاي تحقّقي درجه‌پذيرِ نمود دستوري كامل، نمود واژگاني غائي/ غير غائي دارند. نمود واژگاني رويدادها قابل پيش‌بيني نيست و ازراه مشخّصه‌هاي ذاتي فعل رقم نمي‌خورد، بلكه همۀ سازه‌هاي جمله در تعيين آن مشاركت دارند.