بررسي ميزان توجه به مولفه‎هاي هويت ملي و ديني در كتاب‎هاي فارسي دورۀ ابتدايي

چکیده مقاله

هدف: پژوهش حاضر باهدف بررسي ميزان توجه به مولفه‎هاي هويت ملي و ديني در كتاب‎هاي فارسي دورۀ ابتدايي صورت‎گرفته است.روش: به همين منظور از روش تحليل محتواي كمي استفاده شده است. جامعه آماري پژوهش شامل محتواي تمامي كتاب‎هاي فارسي خوانداري دورۀ ابتدايي در سال تحصيلي 1402−1403 از پايه اول تا ششم بوده كه تمامي حجم جامعه مورد بررسي قرار گرفتند. ابزار پژوهش، سياهه تحليل محتواي مولفه‎هاي هويت ملي و ديني است كه پيش‎ازاين پژوهش توسط صانعي مهر و رزم‎آزما تنظيم شده است و روايي آن از طريق روايي محتوايي و پايايي آن از طريق روش اسكات با 81.30 درصد مجدد محاسبه شد. تجزيه‎وتحليل داده با آمار توصيفي و روش آنتروپي شانون انجام شد. يافته‌ها: نتايج اين پژوهش نشان مي‎دهد، مولفه‎هاي هويت ملي بيشتر از هويت ديني ديده شده‎اند؛ از ميان مولفه‎هاي فرعي هويت ملي، هويت اجتماعي و هويت فرهنگي بيشترين ميزان توجه و هويت سياسي كمترين ميزان توجه را به خود اختصاص داده‎اند. از ميان مولفه‎هاي فرعي هويت ديني نيز بيشترين ميزان توجه به ارزش‎ها و هنجارهاي مذهبي و كمترين ميزان توجه به سيره زندگي مبتني بر دين است. همچنين بيشترين كاربرد مولفه هويت ملي، در متن كتاب‎هاي فارسي و كمترين ميزان استفاده در پرسش‎ها؛ و بيشترين كاربرد مولفه هويت ديني در متن و كمترين ميزان استفاده در تصاوير بوده است. هويت ديني بنا بر دلايلي متعدد تاريخي و عناصري مانند مذهب، تدين، معنويت جز پايدار هويت ايرانيان محسوب مي‎شود و نبايد پرورش هويت ملي و ديني در دانش‎آموزان از يكديگر جدا باشد. نتايج نشان مي‎دهد هويت ملي بيشتر مورد توجه بوده است و در كتاب هاي درسي از پرداختن به هويت ديني دانش‎آموزان غفلت شده است.