دو جبهه معارض: تقابل مباني منطق تايلر در برنامه‌ي درسي با مفروضات نظريه آشوب

چکیده مقاله

هدف اصلي اين پژوهش بررسي فرضيات نظريه آشوب و مقايسه‌ي آن با مباني منطق تايلر در برنامه‌ي درسي با روش تحليلي- توصيفي است. اين مطالعه به نقد مباني منطق تايلر بر مبناي اثركلاسيك وي در حوزه‌ي برنامه‌ي درسي تمركز دارد. اين كتاب تبلور عقايد و آراء مولف راجع به عناصر و اصول برنامه‌ريزي درسي است و تا كنون در معرض نقادي‌هايي از ابعاد مختلف واقع شده و همين طور منشا خلق آثار موافق و مخالف متعددي است، در اين مطالعه اين اثر كلاسيك با لنز نظري مفروضات نظريه‌ي آشوب مورد مطالعه و مرور و بازخواني مجدد قرار گرفت و مباني منطقي اثر تايلر و قرابت يا غرابت آن با مفروضات نظريه‌ي آشوب تحليل و تشريح شد. يافته‌هاي اين مطالعه حاكي از آن است كه مباني منطق تايلر مبتني بر استعاره ساعت نيوتني، تعيّن‌پذيري و پيش بيني، رويكرد خطي در برنامه‌ريزي، ابتناء بر سيستم‌هاي بسته، تجويزالگوهاي كلي ذهني براي همه موقعيت‌هاي يادگيري،تعيين اهداف عيني و برونداد يادگيري قبل از آموزش در برنامه‌ي درسي است در حالي كه مفروضات نظريه آشوب به ترتيب و متناظر با هر يك از مفروضات فوق، مبتني بر استعاره رودهاي پرتلاطم و آب و هوا، تعيّن ناپذيري و پيش بيني‌ناپذيري، تاكيد بر رويكرد غير خطي در برنامه‌ريزي، ابتناء بر سيستم‌هاي باز، ضرورت طراحي الگوهاي ذهني متناسب با موقعيت،ضرورت توجه به تفاوت‌ها و ناساختاريافتگي در برنامه‌ي درسي و آموزش است كه در طرف مقابل مباني منطق تايلر قرار دارد و در نتيجه برنامه‌ي درسي ميتني بر مفروضات نظريه آشوب به طراحي برنامه‌ي درسي در موقعيت و جريان و فرايند عمل تاكيد دارد در حالي كه برنامه‌ي درسي مبتني بر مباني منطق تايلر بر طراحي برنامه‌ي درسي پيش از عمل و هدايت دقيق آن برنامه در جريان تدريس اشاره دارد.