بازنمايي آموزه‌هاي ديني در كتب درسي؛ تحليل محتواي كليه كتب دوره اول ابتدايي براساس مولفه‌هاي آموزه‌هاي ديني

چکیده مقاله

هدف از اين پژوهش تحليل محتواي كتب درسي دوره ابتدايي براساس ميزان توجه به آموزه‌هاي ديني بود. روش مطالعه از نوع تحليل محتواي كمّي و جامعه پژوهش شامل تمامي كتا‌ب‌هاي درسي دوره ابتدايي پايه‌هاي اول تا سوم بود كه در سال تحصيلي 1399−1400 در مدارس ابتدايي مورد استفاده قرار گرفتند. بر اين اساس 22 عنوان كتاب با 423 درس، 2455 صفحه و 2469 تصوير به‌صورت تمام شماري، بررسي و تحليل شدند. واحد زمينه در فرايند تحليل محتوا، صفحه و واحد ثبت، تصوير و مضمون بود. فرايند كدگذاري به شيوه قياسي و براساس مولفه‌هاي آموزه‌هاي ديني (آموزه‌‌هاي اعتقادي، آموزه‌هاي اخلاقي−ارزشي، آموزه‌هاي مناسكي−عملي، آموزه‌هاي عاطفي) مستخرج از مباني نظري و مشورت با 7 تن از اساتيد تربيت ديني، انجام گرفت. براي تجزيه و تحليل داده‌ها از آمار توصيفي و آمار استنباطي (مجذور خي) و براي مطالعه پايايي، از شيوه بازآزمايي بهره‌گيري شد كه ميزان توافق محاسبه شده به‌عنوان معياري براي پايايي كدگذاري، 79٪ محاسبه گرديد. يافته‌ها نشان داد مولفه ارزش‌هاي اخلاقي−ارزشي بالاترين فراواني و آموزه‌هاي عاطفي كمترين فراواني را در بين مولفه‌ها دارا هستند. كتاب‌هاي هديه‌هاي آسمان، فارسي و قرآن بيشترين برخورداري از آموزه‌ها را دارند و كمترين ميزان در كتب علوم تجربي مشاهده مي‌شود و همه كتاب‌ها در آموزش آموزه‌هاي ديني مضمون محور هستند.