فرصت‌ها و چالش‌هاي حكمراني هوش مصنوعي در امتداد حيات اجتماعي فقه اسلامي در ايران افق 1414

چکیده مقاله

سرعت بالاي تحولات پيچيده و جذاب «هوش مصنوعي»، از دنيايي جديد براي تسخير ذهنيت بشر پرده بر مي دارد؛ دنيايي كه بر جوانب مختلف زيست فردي و اجتماعي تاثير ويژه خواهد داشت. از جمله اين پديده گريزناپذير، مي تواند بر موضوعات ديني(اعم از نهادها، مسئله ها، راهكارها و...)، مخصوصاً علم دست يابي به احكام شريعت يعني «فقه» تاثيرگذار باشد به گونه اي كه واكنش‌هاي عمومي فقهاء، درباره آن به نحوي قابل درك تركيبي از اضطراب و اميدواري بوده است؛ لذا بي‌تفاوتي در پاسخگويي و تحليل درست موضوعاتِ جديد فقهي، تهديدهايي را ايجاد خواهد نمود و فقه را دچار نوعي انزوا خواهد كرد، همچنين آمادگي براي مديريت آينده اين هوش انسان نما، فرصت نقش‌آفريني براي مسئوليت تاريخي فقه در پيچ تمدني خواهد داشت. به اين سبب، مساله اصلي اين تحقيق بررسي فرصت ها و چالش هاي راهبري هوش مصنوعي در فقه است. از اينرو اين نوشتار با هدف فهم صحيح متخصصين متعهد، از الزامات تمدني هوش مصنوعي، نگارش شده تا با آينده پژوهي دقيق، امنيت اعتقادي و رفتاري، پويايي فقه اسلامي، در امان نگه داشته شود. نتيجه آنكه، «هوش مصنوعي» همانطور كه مي تواند در تسريع و تدقيق فرآيند اجتهاد و ارتقاء آن موثر باشد، همچنين مي تواند با ظاهرگرايي و حكم سازي، دست يابي به احكام ديني را دچار چالش نمايد تا جايي كه مي توان گفت عدم جواز به كارگيري هوش مصنوعي به عنوان فتوادهنده، از اتقان بيشتري برخوردار است.