تبيين مسالۀ رجعت در مجمع‌البيان طبرسي و پاسخ به اشكالات آلوسي

چکیده مقاله

ايمان به رجعت از عقائد ويژه شيعيان است كه در امتداد تاريخ گفت و گوهاي درازدامني حول محور اثبات يا رد آن پديد آمده است. عمده اين گفتگوها در اطراف طيفي از آيات قرآني گرد آمده كه ظاهر آن چنين معنايي را افاده مي كند؛ اما مفسران اهل سنّت به دلايلي چنين خوانشي را برنتابيده اند. نوشتار حاضر با روش كتابخانه اي و با هدف تبيين مساله رجعت از نظرگاه علامه طبرسي و پاسخ به اشكالات آلوسي در دو بخش به اين موضوع روي آورده است: در بخش نخست به صورت خاص آراء تفسيري امين الاسلام طبرسي و ادله وي در اين باب بررسي گرديده است. طبرسي مساله رجعت را با عطف به آيات قرآني در دو محور امكاني و اثباتي جاي داده و اشكالاتي كه بر آن وارد گرديده پاسخ داده است. در بخش دوم 9 اشكالي كه آلوسي از مفسران شناخته شده جريان تفسيري معاصر اهل سنّت به آراء علامه طبرسي وارد كرده بررسي و بدان پاسخ داده شده است. نتيجه اي كه در پايان به دست آمده روشن مي نمايد كه طرح مساله رجعت يك مساله قرآني است؛ اما آلوسي با ادلّه برون قرآني به نقد طبرسي برخاسته است؛ بدين روي نقدهاي او بر اصل خوانش تفسيري طبرسي وارد نيست.