مباني حجيتي «جمع بين حقين» و كاربردهاي آن در فقه اماميه

چکیده مقاله

يكي از مباحث پركاربرد در ذيل قاعدۀ لاضرر و لاضرار مبحث جمع بين حقين مي باشد. در واقع، جمع بين حقين يك قاعدۀ فقه مدني است كه براي دفع ضرر به آن استناد مي شود، هرچند فقيهان آن را به عنوان يك قاعدۀ فقهي مستقل مطرح نكرده اند. جمع بين حقين به منظور ايجاد راهكاري براي جلوگيري از ضرر ارائه مي شود و اين، دليل حاكميت قاعدۀ لاضرر بر ساير قواعد فقهي مي باشد كه عقل نيز به آن حكم مي كند. همچنين در ابواب متعدد فقهي و حقوقي مانند عقد بيع، افلاس، مهر يه، ضمان، شفعه و غيره كاربرد دارد. پژوهشگران در اين مقاله با روش توصيفي- تحليلي همراه با مراجعه به منابع حقوقدانان و اقوال فقهاي اماميه درصدد بررسي مهمتر ين د لايل جمع بين حقين مي باشند كه با توجه به اين د لايل، به جنبه هاي مختلف قاعدۀ جمع بين حقين و كاركرد و مصا ديق آن در امور مدني و امور كيفري پرداخته مي شود. زمانيكه بين حق دو نفر تزاحم به وجود بيايد و امكان ترجيح يكي بر ديگري وجود نداشته باشد، به دليل عدم ضرر ديدن و ضرر رساندن، بين حق طرفين جمع مي گردد، چراكه ضرر در اسلام نفي شده است.