ویژگی‌های رتوریکی در استدلال‌های قرآن

چکیده مقاله

رتوريك، خطابه اثرگذار و اقناعي است كه گرچه پيدايش آن به يونان باستان برمي‌گردد، در حيات عرب جاهلي - به‌ويژه در امور صلح‌آميز - ردپاي آن، فراوان ديده مي‌شود. از آنجا كه قرآن در چنين فرهنگي ظهور كرده و از ساختار خطابه‌اي برخوردار است، بررسي ميزان بهره برداري قرآن از بيان رتوريكي ضرورت دارد. در اين تحقيق با بررسي آيات قرآن كريم در حوزه‌هاي مشتمل بر استدلال و احصا و دسته‌بندي آنها به شيوه استقرايي، مشخص مي‌شود استدلال‌هاي قرآن، فراتر از شيوه‌هاي مرسوم به‌ويژه در فلسفه، مبتني بر ويژگي‌هايي است كه مي‌تواند علاوه بر جنبه عقلاني، ابعاد ديگري از ادراكات انساني مانند تامل در مشاهدات روزمره، احساسات، درك وجداني و تصويرسازي ذهني را نيز درگير سازد و از رهگذر آن، تاثير همه‌جانبه و عميق‌تري بر مخاطب خود بر جاي گذارد. اين خصوصيات ويژگي‌هاي رتوريكي در شيوه استدلال قرآن كريم است.