مطالع? جامعه شناختی دگرگونی های نقش اقتصادی زنان و اثرات آن بر تأمین معیشت خانوار روستایی (مورد مطالعه: دهستان جوشق، شهرستان دلیجان)

چکیده مقاله

از دیرباز، زنان بخش عمده ای از کارکردهای خانواده اعم از نقش خانوادگی، اقتصادی، اجتماعی و... را برعهده داشته اند.
با وجود دگرگونی های ایجادشده در نقش های زنان، ایفای این وظایف نه تنها از بین نرفته، بلکه با تغییرات حاصل شده،
هنوز هم زنان سهم عمده ای در تأمین معیشت خانوار، به خصوص در مناطق روستایی دارند. پژوهش حاضر با هدف
مطالعۀ جامعه شناختی دگرگونی های نقش اقتصادی زنان و اثرات آن بر تأمین معیشت خانوار روستایی انجام شده است.
در این پژوهش کیفی، 53 زن دهستان جوشق، شهرستان دلیجان، به روش نمونه گیری هدفمند، دردسترس و
گلوله برفی به عنوان مشارکت کننده انتخاب شدند. اطلاعات از 44 مصاحبۀ فردی و جمعی با زنان روستایی این منطقه،
با بهره گیری از نظریۀ بنیانی تجزیه و تحلیل شد.
مطابق نتایج، زنان در گذشته مشارکت گسترده ای در فعالیت های کشاورزی و دام پروری داشتند. بازاریابی، فروش و
فرآوری بخش عمده ای از محصولات، برعهدۀ زنان بود که از این طریق، هم نیاز خانواده تأمین می شد و هم منبع
اقتصادی مهمی برای خانوار به شمار می رفت. علاوه براین، آن ها با قالی بافی بخشی از درآمد خانواده را تأمین می کردند،
ولی فعالیت های اقتصادی زنان تحت تأثیر کاهش فعالیت های کشاورزی، تک محصولی شدن، کاهش تعداد دام ها، تغییر
سبک کشاورزی، مهاجرت فرزندان، آزادی عمل و حق انتخاب، و تغییر سبک زندگی دگرگون شده است. تغییر شرایط و
محیط زندگی زنان، افزایش آگاهی و سطح تحصیلات آن ها، متنوع شدن امکانات زندگی و مشابهت زندگی شهری و
روستایی، از عوامل مداخله گر در این دگرگونی بوده اند. پیامد این دگرگونی نقشی، اگرچه مصرف گرایی و وابستگی
خانوار روستایی است، باز هم تلاش هایی توسط زنان برای تأمین معیشت خانوار وجود دارد. آن ها با یادگیری
مهارت های جدید، شغل بیرون از خانه و حتی روستا، مشارکت محدود در گل چینی و قالی بافی به اقتصاد خانواده کمک
می کنند.
دگرگونی نقش اقتصادی زنان، اگرچه برخی از فعالیت های اقتصادی آن ها را دستخوش تغییر کرده است، وابستگی به
نهادهای بیرونی را افزایش داده و از خودکفایی آن ها کاسته است، ولی باز هم تلاش زنان برای مؤثربودن در تأمین
معیشت خانوار تداوم دارد.