الگوي برآيندي اثربخشي آموزش زبان خارجي بر ارتقاي سرمايۀ اجتماعي معلمان آموزش‌وپرورش استان تهران: رويكرد پديدارشناسي تجربي

چکیده مقاله

با مطالعه گزاره‌هاي بومي و جهاني، اهميت سرمايه اجتماعي در حل‏وفصل چالش‏هاي تعليم و تربيت در دوره پساكرونا رخ مي‏نمايد. در بيشتر اين نوشتار‏ها بر نقش فزاينده و كاهنده سرمايه اجتماعي بر جامعه آموزشي صحه گذاشته شده است. نگاره پيش ‏رو از زاويه‏اي نو به اين پديده نگريسته و در پي واكاوي اثر آموزش زبان بر ارتقاي سرمايه اجتماعي معلمان برآمده است. در اين راه، همراه با پارادايم تفسيري و استراتژي‏هاي تحقيق كيفي، با تكيه بر روش پديدارشناسي تجربي (ون ‏مانن)، به دنبال درك عميق و ساختاري از اثر فزاينده آموزش زبان خارجي بر سرمايه اجتماعي معلمان بوديم. فرض بر آن بود كه معلمان در اثر برخورداري از درون‏مايه‏هاي (دانشي، مهارتي، و نگرشيِ) يادگيري زبان خارجي‌ از مجموعه مولفه‏هاي در دسترس‌ در ارتقاي سرمايه اجتماعي خود و مخاطبان بهره مي‏گيرند. براي گرد‏آوري داده‏ها، يازده نفر از معلمان شاغل در استان تهران برگزيده شدند و در پاسخ به پرسشنامه و حضور در مصاحبه نيمه‏ ساختاريافته مشاركت كردند. به منظور اعتبارسنجي داده‏ها، با نمونه‏گيري هدفمند، از نظر 9 استاد صاحب‌ نظر در امر تربيت معلم، براي تحصيل اشباع نظري، بهره گرفتيم. سپس، داده‏هاي گرد‏آوري‏شده مكتوب، كدگذاري، و تحليل شد. ناظر بر تحليل داده‏ها، «الگوي برآيندي اثربخشي آموزش زبان خارجي بر ارتقاي سرمايه اجتماعي معلمان» در سه مقوله اثرپذيري دايره فردي، اثرپذيري دايره گروهي‌ سازماني، و اثرپذيري دايره اجتماعي و فراسازماني همراه با 18 موضوع اصلي و مجموع 57 موضوع فرعي به ‏دست آمد. بر اساس برآيند تحليل، آثار مستقيم و غيرمستقيم آموزش و يادگيري زبان خارجي بر تقويت سرمايه اجتماعي معلمان در پنج قلمرو: 1. ارتقاي مشاركت علمي و فرهنگي؛ 2. توسعه شبكه اجتماعي؛ 3. تقويت احساس امنيت فردي و گروهي و ملي؛ 4. خودگامي در توانمندسازي و ارتقاي هويت فردي و حرفه‏اي؛ و 5. ارتقاي سطح آگاهي و شناخت ميان‏فرهنگي و فراملي پديدار شد. بر اساس تجربه به‏دست‌آمده، پيشنهاد مي‏شود براي جبران چالش‏هاي آموزش در دوره همه‏گيري‌ به‏ويژه در حوزه‏هاي آموزش نومعلمان و آموزش ضمن خدمت‌ آموزه‏ها و ملاحظات آموزش زبان خارجي ناظر بر تقويت و ارتقاي سطح سرمايه اجتماعي معلمان ديده شود و در سطوح برنامه‏ريزي، سياست‏گذاري، و تحول برنامه درسي نيز لحاظ شود.