تحليل فرآيند هويت‌سازي كنشگر اجتماعي غالب در رمان شظايا فيروز از منظر كاستلز

چکیده مقاله

گفتمان‌هاي موجود در جامعه از نظر فرهنگي بر پايه زنجيره‌اي از مفاهيم و شبكه‌هاي معنايي خاص خود استوار هستند. در اين ميان، شبكه اصلي معنايي كه هويت اجتماع بر پايه آن بنيان نهاده مي‌شود، متعلق به كنشگراني است كه با تكيه بر قدرت خويش بتوانند بر ديگر كنشگران موجود در جامعه بيشترين تاثير را بگذارند. مانوئل كاستلز با تكيه بر همين اصل، انواع هويت را به سه دسته هويت برنامه‌ساز، هويت مشروعيت‌بخش و هويت مقاومت تقسيم كرده است. اين پژوهش با هدف تبيين ويژگي‌هاي عملكردي كنشگر غالب رمان شظايا فيروز به بررسي فرآيند هويت‌سازي در اين داستان پرداخته است. بدين منظور با تكيه بر نظريه جامعه شبكه‌اي كاستلز، ابتدا همه كنشگران رمان شناسايي و وضعيت آنان از جهت ميزان تاثير و تاثر بر يكديگر بررسي شد. در اين ميان داعش با تكيه بر قدرت نظامي و سياسي و اثرگذاري عميق بر ديگر شخصيت‌هاي رمان به عنوان كنشگر غالب شناسايي و عملكرد آن در جهت هويت‌سازي تحليل شد. اين كنشگر در فرآيند خاصي ابتدا با جابه جايي معاني و ارزش‌ها سعي در ايجاد هويت جديد دارد و در گام بعدي به جعل هويت مشروعيت بخش مي‌پردازد تا معاني هويتي مدنظر خود را مستحكم نمايد. در اجراي گام‌هاي بالا، كنشگر غالب از تكنولوژي به شكل خاصي كه منطبق بر فضاي پست مدرن است استفاده كرده و سعي در ايجاد فضاي آخرالزماني دارد تا بتواند انديشه رهايي بخش را به عنوان چشم انداز هويت جديد و راه برون رفت از فضاي مورد اشاره، معرفي نمايد. زنان به عنوان كنشگر مغلوب، همواره در معرض استراتژي بازتعريف هويتي داعش قرار داشته و بيشترين تمركز كنشگر غالب نيز بر استحاله هويت كنشگران زن و ايجاد تغييرات هويتي كلان در چارچوب جامعه جديد مي‌باشد