تاثير ديدگاه عرفاني بر آراي فقهي فقهاء(مطالعۀ موردي: فتواي ابن عربي به جواز امامت زنان بر مردان در نماز جماعت)

چکیده مقاله

مقالۀ حاضر درصدد تبيين نسبت فقه و عرفان و بيان تاثير نگاه عرفاني در فرآيند اجتهاد است. با تامل در فرآيند اجتهاد مي توان علوم موثر بر فرآيند اجتهاد را از انحصار چند علم محدود خارج نمود. از مسير اين پيش فرض ها است كه مجتهد به فتوا مي رسد و عرفان نيز اگر نگوييم موثر ترين، حداقل يكي از مبانيِ موثر بر فرآيند اجتهاد است. بر اين اساس، بخش دوم مقاله به مطالعۀ موردي فتواي ابن عربي در مورد جواز امامت زنان بر مردان در نماز جماعت ( برخلاف نظر مشهور فقهاي فريقين) مي پردازد. در اين راستا مباني تفكيك انسانيت و حيوانيت، اشتراك زن و مرد در انسانيت، تاويل رواياتي كه درظاهر حكم به برتري مردان مي دهند و نگاه متفاوت به مقولة زوجيت و اجتهاد، از آثار ابن عربي استخراج شده است. لازم به ذكر است اين نوشتار درصدد اثبات درستي اين فتواي ابن عربي و تبيين وي از اجتهاد و جايگاه زنان نيست؛ بلكه هدف اين است كه اثبات گردد ابن عربي با چنين پيش فرضي، به چنان فتواي نادري رسيده است.