چارچوب معرفتي اعمال قدرت در حكمراني خوب از منظر حضرت علي(ع)

چکیده مقاله

يكي از آسيب ‌هاي قدرت در جوامع، خودكامگي و سلطۀ بي حدّ و مرز حاكم است كه عامل ايجاد ظلم و ستم، بي عدالتي، حق كشي، تعدّي به حقوق رعيّت و ايجاد خفقان و سرخوردگي در عموم مردم به خصوص اقشار ضعيف مي ‌شود. آشنايي با انديشه‌هاي بلند و متعالي اميرمومنان علي عليه السلام و توجه به سيرۀ‌ حكومتي آن حضرت، سبب تحديد قدرت و اعمال چارچوبي براي آن مي ‌شود. حدّ‌‌‌ و‌ مرزهايي كه بر اساس مباني نظري اسلام است و از يك سو، اصول كلي حركت حاكمان و از سوي ديگر، خطوط قرمزي كه نبايد از آن ها عبور نمايند را مشخص مي‌كند. قوانيني كه امام علي عليه السلام وضع نمود، در تعيين روش‌ها نقش مرجع دارد و با كمك آن مي ‌توان هر قدرتمندي را به حركت بر اساس عدالت پايبند نمود و بشريت را از عوامل تجاوز و خونريزي نجات داد. نوشتار حاضر با روش توصيفي-تحليلي از فراز روايات نهج ‌البلاغه و فضاي تاريخي-سياسي عصر مولاي متقيان عليه السلام، روش حكومتداري بايسته را كه مبتني بر عدل و برگرفته از حاكميت الله است، بر سه پايۀ حسن تدبير، مديريت زمان و مكان و تلفيق قدرت نرم و سخت، استخراج نمود. خطوط كلي حكومتداري امام شامل خدامحوري، دين مداري، عدالت محوري، اعتدال گرايي، وفا و راستي و خطوط قرمز ايشان در اعمال قدرت، استبداد، اعمال زور و خشونت، تكاثر، انحصارطلبي و تفاخر است.