حقيقت خوف و رجا از منظر آيت‌الله مصباح يزدي و آثار تربيتي آن دو

چکیده مقاله

دو عنوان «خوف و رجا» از معروف ترين عناوين در معارف اسلامي هستند كه در فارسي به «ترس و اميد» ترجمه شده است. خوف و رجا در رفتار انسان تاثير اساسي دارند و اغلب رفتارهاي انسان بر پايه خوف و رجا شكل مي گيرند. مسئلۀ پژوهش، چيستي خوف و رجا و آثار تربيتي آن دو است. تبيين و تفهيم حقيقت خوف و رجا و بيان آثار تربيتي آن، به مربيان تربيت ديني كمك مي كند در تربيت متربيان خود از سازوكار رفتاري خوف و رجا در انسان استفاده كنند. حقيقت خوف و رجا با روش توصيفي تحليلي در آثار آيت الله مصباح يزدي مورد بررسي قرار گرفت. از ديدگاه آيت الله مصباح يزدي همه رفتارهاي انسان براساس سه انگيزۀ اصلي: حب بقا و حب كمال و حب لذت شكل مي گيرند. انسان پيوسته دنبال بقا و كمال و لذت است و با موانع اين سه نيز همواره مبارزه مي كند. انسان دوست دارد منافع را به دست آورد و خود را از ضرر نگهدارد و براين اساس خوف و رجا در انسان شكل مي گيرند. خوف آثاري مثل تقواي الهي، ترك جاه طلبي، ايمني در مقابل وسوسه هاي شيطان و هواي نفس دارد و رجا نيز آثاري مثل تلاش و اشتياق عمل صالح و توبه و بازگشت به سوي خدا دارد.