خوانش تطبيقي گزاره‌‌هاي رئاليسم‌جادويي در رمان‌هاي المرحوم حسن كمال و عزاداران بَيَل غلامحسين ساعدي

چکیده مقاله

رئاليسم جادويي از شاخصه‌هاي واقع گرايي در نيمه دوم قرن بيستم است كه با درآميختگي با خيال، ساختارهاي واقعي را تغيير داده است. حسن كمال و غلامحسين ساعدي ازجمله پيشگامان اين سبك داستان نويسي در ادبيات داستاني معاصر عربي و فارسي هستند. رمان هاي المرحوم و عزاداران بَيَل از نمونه هاي برجسته اين سبك داستان نويسي هستند كه در اين مقاله تلاش شده شگردهاى نويسندگان از منظر گزاره هاي رئاليسم‌جادويي، باروش توصيفي– تحليلي براساس مكتب آمريكايي مورد بررسي قرار گيرد. لزوم شناخت درون مايه و عناصر رئاليسم‌جادويي باتوجه به مشكلات اجتماعى، فرهنگى و سياسى دو كشور مصر و ايران و باتوجه به اسطوره ها و باورها ضرورت پژوهش است. نتايج نشانگر آن است كه نويسندگان از رئاليسم‌جادويي براي بيان مشكلات سياسي و اجتماعي موجود در جامعه مصري و ايراني استفاده نمودند. عنصر «سحروجادو»، «وهم و خيال»، پس از عنصر «واقعيت»، شالوده اين دو داستان را تشكيل مي دهد. زمينه گرايش هر دو نويسنده به سبك رئاليسم‌جادويي را بايد در جنبه هاي روان شناختي شخصيت هاي داستان آنان و ويژگي هاي فردي مشترك آنان دانست. در المرحوم مولفه هاي رئاليسم‌جادويي؛ مانند «نمادسازي»، «رازگونگي»، «صدا و بو» حضوري پررنگ تر دارد و در عزاداران بَيَل، نمونه هاي بيشتري از عناصر «دوگانگي»، «اسطوره» و «صدا و بو» ديده مي شود.