از اقتباس تا بينامتنيت: بررسي مفهوم اقتباس از چشم‌انداز نظريه بينامتنيت و چند اصطلاح كليدي

چکیده مقاله

اين مقاله كه در ذيل تحقيقات كيفي قرار ميگيرد، با رويكرد تحليلي و با هدف تبيين مفهوم اقتباس از منظر نظريه بينامتنيت نوشته شده و به بررسي نظريه بينامتنيت و چند مفهوم كليدي ديگر پرداخته است. به نظر ميرسد آن مفهومي كه در هنرهاي نمايشي به عنوان اقتباس مطرح ميشود، در واقع يك تمهيد و تكنيك و تصور سنتي در باب معناي بر گرفتگي از متون قبلي است كه اساساً با نظريه بينامتنيت قابل تبيين است. مفهوم اقتباس به صورت سنتي بر نوعي همحضوري تاكيد دارد و اساساً به يك جنبه از ابعاد گسترده و پيچيده انواع روابط بين متون بهصورتي آشكار تاكيد مي‌ورزد. يكي از مهم‌ترين پيامدهاي گسترش نظريه بينامتنيت و به‌طوركلي نظريه‌هاي بينامتني، انحلال تدريجي مفهوم متن به‌عنوان يك واحد منسجم و خودمختار معنايي بوده است كه به نوبه خود منجر به تغيير تاكيد از متن منفرد و مستقل و اسطوره‌اي به مفهوم جديد از متن شده است. روشي كه در آن متون به مقولات و متون ديگري مرتبط مي‌شوند. بنابراين، تبيين ماهيت اقتباس و مناسبت آن با نظريه بينامتنيت مستلزم آشنايي ما با چند مفهوم نظري مهم است كه ذيل نظريه ابرمتنيت توسط ژنت مطرح شده است كه در اين مقاله به بررسي آنها پرداخته ايم و در نهايت الگوي مورد نظر مقاله حاضر از رابطه متن و فرامتن و گفتمان ارايه شده است.