بررسی میزان تطابق برنامۀ درسی قصدشده و اجراشدۀ دروس تعلیم و تربیت اسلامیِ رشتۀ علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان

چکیده مقاله

هدف پژوهش حاضر بررسی میزان تطابق برنامۀ درسی قصد شده و اجرا شدۀ دروس تعلیم و تربیت اسلامی در رشتۀ علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان از دیدگاه اساتید و دانشجومعلمان بوده است. روش پژوهش بر مبنای هدف کاربردی و بر اساسِ روش گردآوری داده‌ ها، توصیفی از نوع پیمایشی و جامعۀ آماری شامل تمامی اساتید دروس تعلیم و تربیت اسلامی و دانشجومعلمان ورودی 1399 و 1400 رشتۀ علوم تربیتی دانشگاه فرهنگیان شهید بهشتی اقلید بود. در بخش اساتید از روش نمونه ‌گیری سرشماری استفاده و تمامی اساتید (12 نفر) برای نمونه انتخاب شدند. در بخش دانشجومعلمان، از 425 دانشجومعلمان محصل در دروس تعلیم و تربیت اسلامی، 200 نفر با روش تصادفی ساده برای نمونۀ پژوهشی انتخاب شدند. وضعیت برنامۀ درسی اجرا شده با استفاده از پرسشنامۀ محقق‌ ساخته و فرم مشاهدۀ رفتار مدرسان بررسی شد. داده ‌های جمع‌ آوری‌ شده با کمک شاخص ‌های آماری توصیفی و استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج تجزیه و تحلیل داده ‌ها نشان داد در مجموع، میزان مطابقت مولفه ‌های اهداف، محتوا، روش ‌های تدریس و شیوۀ ارزشیابی برنامۀ درسی قصد شدۀ دروس تعلیم و تربیت اسلامی با برنامۀ درسی اجرا شده از دیدگاه اساتید و دانشجومعلمان کمتر از حد متوسط بوده است. از نظر اساتید و دانشجویان مولفۀ ارزشیابی در درس اسناد، قوانین و سازمان آموزش و پرورش در جمهوری اسلامی ایران و مولفۀ اهداف در درس نقش اجتماعی معلم از دیدگاه اسلام، میانگین بالاتر از حد متوسط را نشان دادند. همچنین در درس فلسفۀ تربیت رسمی و عمومی در جمهوری اسلامی ایران، از نظر اساتید  تنها مولفۀ محتوا میانگین بیشتر از حد متوسط را نشان داد. با عنایت به نتایج حاصل، دانشگاه فرهنگیان با تدوین برنامۀ درسی قصدشده منسجم ‌تر و برگزاری دوره‌ های آموزشی موثر برای اساتید می ‌تواند به اهداف ترسیم‌ شده در دروس تعلیم و تربیتی دست یابد.