انسجام متني سوره ذاريات بر پايه فرايند حلقه‌هاي معنايي

چکیده مقاله

انسجام متن، بيان‌كنندۀ مجموعه‌اي از جملات به‌هم‌پيوسته و ‌مرتبط با يكديگر است. قرآن‌پژوهان براي اثبات و نحوه انسجام و مناسبات بينا آيه‌اي سوره‌هاي قرآن از الگوهاي ساختارشناسانه متعددي بهره گرفته‌اند و به ابعاد جديدي از نظم و ساختارمندي سوره‌ها دست يافته‌اند. در همين راستا، فرايندي با عنوان «حلقه‌هاي معنايي» طراحي شده كه روشي كاربردي براي فهم نحوه ارتباط آيات يك سوره است. در اين فرآيند، ابتدا محتواي هر سوره براساس موضوع، هدف، ساختار و بافت همگون به حلقه‌هاي معنايي متعددي، تقسيم و سپس ارتباط منطقي بين اين دواير معنايي بررسي مي‌شود. در اين جستار با رويكرد توصيفي‌تحليلي به انطباق فرايند حلقه‌هاي معنايي بر سوره ذاريات پرداخته مي‌شود تا پاسخي به اين پرسش داده شود كه كاربست فرايند حلقه‌هاي معنايي چگونه موجب كشف انسجام متني سوره ذاريات مي‌شود. نتيجه اينكه محتواي جواب قسم كه بيان‌كنندۀ تحقق حتمي وعده‌هاي الهي است، حلقه محوري سوره است و بقيه حلقه‌ها در راستاي اثبات و باورپذيري آن، چينش شده‌اند. خداوند براي اطمينان‌بخشي نسبت به تحقق وعده‌هايش، انسان را به انديشيدن در نشانه‌هاي زميني، آسماني و انفسي دعوت كرده است.