تاملي در شرطيت انحصار ملكيت به دو نفر در اثبات حق شفعه از منظر فقه اماميه و مذاهب اهل سنت

چکیده مقاله

يكي از شروطي كه فقيهان در اعمال حق شفعه بيان كرده‌اند، انحصار ملكيت به دو نفر شريك است و در صورتي كه شركاء بيشتر از دو نفر باشند، اعمال اين حق با ترديد روبه‌رو شده است. مسئله پژوهش آن است كه ديدگاه‌ها در مورد مستندات قول مشهور درباره انحصار مالكيت شيءِ مورد شراكت به دو شريك در ايجاد حق شفعه با نقد جدي روبه‌رو است و با توجه به روايات مصرّحه در شكستن اين انحصار و مناط اصلي حق شفعه يعني نفي ضرر، ديدگاه مخالف مشهور تقويت مي‌گردد. هدف از اين نوشتار، نقد انحصار مالكيت شيءِ مورد شراكت به دو شريك براي اثبات حق شفعه مي‌باشد و اخذ به شفعه از اسباب تملك در قانون مدني است كه در ماده 140 آن، مورد تاكيد قرار گرفته است. دستاورد اصلي اين پژوهش كه بر اساس روش تحليلي توصيفي به موضوع پرداخته است، آن است كه بر اساس مباني و ادله روايي و فقهي و تعليل وارده در روايات، در فلسفه جعل حق شفعه، حق شفعه عموميت داشته و در جايي كه بيشتر از دو نفر شريك وجود دارد نيز اين حق ثابت است.