ارزيابي ژئومورفوسايت‌ها و ژئوكانزرويشنِ ژئوپارك پيشنهادي غرب خراسان رضوي با استفاده از مدل بومي شايان يگانه و همكاران و مقايسۀ اين مدل با مدل‌هاي جهاني كومانسكو، فاسولاس، بريلها

چکیده مقاله

محققان براي پتانسيل‌يابي ژئوتوريسم يك منطقه و يا قابليت‌سنجي توريستي ژئوپارك‌‌ها در ايران و جهان همواره به‌دنبال ارزيابي ژئوسايت‌ها و ژئومورفوسايت‌هاي آن منطقه بوده‌اند. هدف از پژوهش حاضر بررسي مقايسه‌اي چهار مدل بريلها، كومانسكو، فاسولاس و مدل بومي شدۀ شايان يگانه و همكاران براي ارزيابي ژئومورفوسايت‌ها‌ست تا نقاط ضعف و قوت هركدام از مدل‌هاي بين‌المللي با مدل ايراني بررسي شود. محدودۀ مطالعه‌شده با مساحتي معادل 4257 كيلومتر مربع در غرب خراسان رضوي واقع است كه مي‌تواند قسمت‌هايي از شهرستان‌هاي سبزوار، داورزن را دربربگيرد. در پژوهش حاضر از روش تحليلي-تطبيقي استفاده و داده‌ها به روش‌هاي اسنادي و ميداني گردآوري و سپس با استفاده از نرم افزارهاي گرافيكي و آماري gis، spss و excel تجزيه‌و‌تحليل شده است. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد درمجموع، ژئومورفوسايت‌هايي كه زيرمجموعۀ آبي هستند در همۀ مدل‌ها بيشترين ارزش را دارند و درمقابل، ژئومورفوسايت‌هاي فرسايش بادي كمترين ارزش‌ها را دارند. از مقايسۀ مدل‌ها مي‌توان نتيجه گرفت كه مدل شايان يگانه و همكاران با مدل بريلها بيشترين مطابقت را داشته است و براي ارزيابي مناطق افيوليتي و كويري مي‌توان از مدل بريلها نيز استفاده كرد. مدل بومي شايان يگانه براي مناطق كوهستاني و دشتي گرم و خشك طراحي شده است و به نظر مي رسد براي مناطق ساحلي و سرد و مرطوب تغييرات اندكي بايد داده شود. از نوآوري‌هاي پژوهش حاضر اين است كه جديدترين مدل ايراني براي ارزيابي ژئومورفوسايت‌ها و ژئوسايت ها بررسي و نقاط قوت و ضعف آن نيز بررسي شد.