شناسايي و تبيين سير تربيتي دعا از منظر آموزه هاي امام سجاد (ع)

چکیده مقاله

صحيفۀ سجاديه سرشار از دعاهاي تربيتي امام سجاد (ع) است. هدف پژوهش حاضر شناسايي و تبيين سير تربيتي دعا با استفاده از فرازهاي صحيفۀ سجاديه است. اين پژوهش كيفي با به‌كارگيري روش تحليل مضمون انجام شده و داده‌ها از طريق نرم‌افزار maxqda دسته‌بندي و سازمان‌دهي شده است. نتايج پژوهش حاضر، داراي سير تربيتي سه مرحله‌اي براي دعا بود كه به ترتيب شامل حقيقت‌يابي، عرضه درخواست، بخشش و اجابت است. مرحله حقيقت‌يابي در دو بخش بصيرت‌يابي حقيقت عطاكننده (توانايي خدا، مهرباني و رحمت الهي، دانايي خدا، بي‌نيازي خدا) و هويت‌شناسي دعاكننده(حقارت انسان، بي‌پناهي انسان، نيازمندي انسان، فقر انسان) بررسي شده است. مرحله عرضۀ موثر درخواست در دو بخش درخواست شخصي اثربخش (توجه به نوع و حالت صحيح درخواست فرد) و درخواست جمعي اثربخش (درخواست خيرخواهي و اصلاح ديگران، عرضه نكردن درخواست خود به ديگران، درخواست عزت خود در برابر ديگران، درخواست مشترك براي خود و ديگران) تبيين شده است و  مرحلۀ بخشش و اجابت، در دو بخش بخشش و عطاي الهي (فراگيري و گستردگي بخشش و احسان الهي، عظمت و بزرگي عطاي و بخشش الهي، سهولت بخشش الهي، عطا و احسان فضل‌گونه الهي، عطا و بخشش بدون چشم‌داشت الهي، عطاي مصلحت‌آميز الهي) و اجابت الهي (سهولت اجابت در دايره وسيع الهي، ضمانت الهي در اجابت خواسته‌ها) عنوان گرديده است.