كاوشي پديدارشناسانه بر تعيين مهارتهاي اساسي سواد رسانه اي در كتاب تفكر و سواد رسانه اي پايۀ دهم

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف طراحي و اعتباريابي الگوي مهارتهاي اساسي سواد رسانه ‌اي در برنامه ‌درسي تفكر و سواد رسانه‌ اي براي دانش ‌آموزان پايه دهم دوره متوسطه انجام شده و براي اجراي آن از روش تحقيق تركيبي (كيفي-كمي) استفاده شده است. جامعه هدف افراد متخصص و مطلع در حوزه ‌هاي سواد رسانه‌ اي و برنامه ‌درسي در آموزش و پرورش بود. در بخش كيفي بيست متخصص در زمينۀ موضوع مورد مطالعه به‌ شيوه نمونه‌ گيري هدفمند انتخاب شدند و مورد مصاحبه عميق نيمه ‌ساختارمند قرارگرفتند. نمونه ‌گيري تا اشباع داده‌ ها ادامه يافت. مصاحبه‌ ها پس از ضبط، بازنويسي، كدگذاري و تحليل شدند. از تحليل داده ‌هاي كيفي، مهارتهاي سواد رسانه ‌اي در حوزه‌ هاي مفهومي، ارتباطي، اخلاقي، فني و فناورانه با 14 مولفه اصلي و 64 گويه استنباط شده است. در بخش كمي، نتايج مطالعه كيفي در قالب پرسشنامه‌ اي در اختيار 180 تن از خبرگان آموزش و پرورش و معلمان تفكر و سواد رسانه اي با به ‌كارگيري روش نمونه ‌گيري طبقه ‌اي تصادفي قرار داده شد. اعتبار پرسشنامه را متخصصان برنامه‌ درسي تاييد كردند و پايايي آن با آلفاي ‌كرونباخ (0/90) محاسبه شد. به‌منظور تجزيه ‌و تحليل داده‌هاي بخش كيفي از تكنيك تحليل محتوا و در بخش كمي، در راستاي تحليلهاي تكميلي از معادلات ساختاري براي مدل ‌سازي روابط علي، با تاكيد بر نرم‌ افزار ليزرل بهره‌ گيري شد. يافته‌ هاي پژوهش نشان دادند كه مولفه ‌هاي احصاشده بار عاملي كافي براي پيش‌ بيني مهارتهاي سواد رسانه ‌اي دارند. همچنين نتايج آزمون آماري نشان داد كه الگوي طراحي‌ شده در مدارس ايران از برازشي مناسب برخوردار است. نتايج اين مطالعه مي ‌تواند به ‌منزلۀ مكمل برنامه‌ درسي تفكر و سواد رسانه ‌اي در مدارس استفاده شود.