مكمّليت بور و رهيافت‌هاي فلسفي در شكل‌گيري آن

چکیده مقاله

مكمّليت يكي از اجزاي اساسي تعبير موسوم به كپنهاگي مكانيك كوانتومي است كه نيلز بور براي نخستين بار در كنفرانس كومو و سپس در كنفرانس پنجم سولوي در 1927 ارائه داد و متن آن نيز در مقاله‌اي با عنوان اصل موضوع كوانتومي و تحولات اخير نظريۀ اتمي در 1928 منتشر شد. هدف از اين پژوهش صورت‌بندي رهيافت‌هاي فلسفي بور، ازخلال بررسي متن اين اثر مربوط به مكمّليت است. روش پژوهش براساس تحليل مفهومي محتوا و متن اين مقاله (1928) است كه آموزه‌هايي مفهومي از آن استنباط مي‌شود و براساس اين آموزه‌هاي مفهومي، سعي مي‌شود رهيافت‌هايي فلسفي صورت‌بندي شود. درنهايت، نتيجه مي‌شود چهار رهيافت فلسفي وحدت‌گرايي، تجربه‌گرايي (از نوع پوزيتيويستي و متافيزيكي)، ضدعلّيت‌گرايي و موجبيت‌گريزي، و نيز ضدواقع‌گرايي قابل‌صورت‌بندي هستند؛ ضمن اينكه براي استنتاج دقيق‌تر، نياز است به آثار بعدي بور، يا به‌تعبير ديگر «بور از نگاه بور» مراجعه شود.