تحولات و تعاملات اقليت يهودي ايران، در دوره پهلوي (13041357ش) با تاكيد بر نقش يزد

چکیده مقاله

با توجه به جايگاه برجسته يزد در تمدن ايراني اسلامي، پژوهش حاضر مي‌كوشد تا مشخص كند نقش و جايگاه اقليت‌‌هاي ديني يهودي در عصر پهلوي، در اين فرايند تا چه اندازه بوده است؟ مهم بودن اقتصاد و تجارت در زندگي يهوديان شهرهاي مسير بازرگاني و نيز مادي‌گري آنان، در مسكن گزيدن ايشان در مراكز تجاري يزد و اطراف مسجد جامع كبير يزد تاثيرگذار بوده است؛ ضمن آنكه تعصب و برخوردهاي سخت مُلّايان (روحانيت سنّتي) در حقّ آنها، علت فراري شدن يهوديان از منطقه‌اي به منطقه ديگر بوده است.با وجود اين، بزرگ‌ترين روابط مسالمت‌آميز و تعاملات اديان، در يزد اتفاق افتاده است و آن در يك اتاقك كوچك (بقعه) است كه ظاهراً مكان مقدس باستاني تاريخي مي‌باشد؛ واقع در خيابان انقلاب يزد. پيروان هر چهار دين فعال در يزد (اسلام، زرتشت، يهوديت و مسيحي)، آن بقعه را اجر نهاده و بسته به نوع نيات دروني خود، در آن نذر و نياز و شمع روشن مي‌كنندو دعا خوانده، حاجت مي‌طلبند؛ درحالي‌كه مسيحيان در تبليغ مسيحيت كه در سايه استعمار پير انگليس صورت مي‌گرفت، موفقيتي حاصل نكردند و مردم يزد گرايشي چنداني به مسيحيت پيدا نكردند.روش پژوهش، كتابخانه‌اي و بررسي مطالعه در اسناد و مراكز ديني اقليت‌ها و مصاحبه‌هاي متعدد بوده است. به غير از چند منبع كه به صورت جزوه و يا مطالب پراكنده است، مثل كتاب اقليت‌‌هاي مذهبي دوره قاجار (11751304ش) و يا كتابچه مخبري و...، مورد جامعي تاليف نشده است.