شناسايي و اولويت‌بندي مولفه‌هاي شايستگي‌هاي عمومي اعضاي هيئت علمي (رويكرد پديدارشناسي)

چکیده مقاله

هدف: توسعه سرمايه انساني اعضاي هيئت علمي در چارچوب برنامه‌هاي توانمندسازي، سال‌ها موضوع پژوهش پژوهشگران آموزش عالي بوده است. با اين حال، يكي از خلاء‌هاي پژوهشي در اين عرصه، تمركز مطالعات بر توسعه صلاحيت‌هاي حرفه‌اي-تخصصي و مغفول ماندن از مطالعه نظامند توسعه شايستگي‌ها عمومي اعضاي هيئت علمي است. هدف پژوهش حاضر شناسايي و اولويت‌بندي مولفه‌هاي شايستگي‌هاي عمومي اعضاي هيئت علمي دانشگاه‌ها است.مواد و روش‌ها: در پژوهش حاضر از روش كيفي از نوع پديدارشناسي توصيفي و به‌منظور تحليل داده‌ها از روش تحليل مضمون استفاده شد. ابزار جمع‌آوري داده‌هاي كيفي مصاحبه نيمه‌ساختا يافته و مشاركت‌كنندگان در اين بخش 13 عضو هيئت علمي داراي تجارب علمي در زمينه موضوع پژوهش از دانشگاه‌ها و پژوهشكده‌هاي شهر تهران بودند كه به روش نمونه‌گيري هدفمند از نوع موارد مطلوب انتخاب شدند. در راستاي بررسي روايي يافته‌ها از روش پايش اعضاء، مناسب بودن مبناي داوري تفسيرها و رويكرد بازبيني توسط همكار و براي بررسي قابليت پايايي يا انتقال‌پذيري نيز از روش پايايي بازآزمون و توافق بين دو كدگذار و آزمون كاپاي كوهن استفاده گرديد. در پايان به‌منظور تعيين ميزان اهميت و اولويت ابعاد و مولفه‌هاي به دست آمده از روش آنتروپي شانون استفاده شد.بحث و نتيجه‌گيري: نتايج پژوهش نشان‌دهنده شناسايي 106 شاخص كليدي و 17 مولفه‌محوري است كه در قالب ابعاد پنج‌گانه شايستگي‌هاي عمومي اعضاي هيئت علمي شامل؛ بهبودي در ميزان و تناسب شايستگي‌هاي شناختي، بهبودي در ميزان و تناسب شايستگي‌هاي فراشناختي، بهبودي در ميزان و تناسب شايستگي‌هاي زيستي–عاطفي، بهبودي در ميزان و تناسب شايستگي‌هاي ارتباطي–اجتماعي و بهبودي در ميزان و تناسب شايستگي‌هاي فرهنگي و تربيت معنوي، دسته‌بندي و ارائه شدند. براساس نتايج آزمون آنتروپي شانون به ترتيب ابعاد بهبودي در ميزان و تناسب شايستگي‌هاي شناختي، بهبودي در ميزان و تناسب شايستگي‌هاي ارتباطي–اجتماعي، بهبودي در ميزان و تناسب شايستگي‌هاي فراشناختي، بهبودي در ميزان و تناسب شايستگي‌هاي زيستي–عاطفي، و بهبودي در ميزان و تناسب شايستگي‌هاي فرهنگي و تربيت معنوي، از اولويت اول تا پنجم در توسعه شايستگي‌هاي عمومي اعضاي هيئت علمي برخوردار بودند. هم‌چنين، توسعه سرمايه انساني شناختي بيشترين و توسعه سرمايه انساني فرهنگي و تربيت معنوي كمترين اولويت را داشتند. چارچوب نظري توسعه شايستگي‌هاي عمومي اعضاي هيئت علمي در پژوهش حاضر، ابزار علمي مناسبي براي برنامه‌ريزي توسعه سرمايه انساني اعضاي هيئت علمي فراهم مي‌سازد. در پايان مبتني بر دستاوردهاي پژوهش، پيشنهادهاي مقتضي ارائه شد.