بررسي تطبيقي پساپديدارشناسي و ساخت‌گرايي انتقادي در مطالعات فناوري و دلالت‌هاي آن در تعليم‌ و تربيت

چکیده مقاله

هدف اين پژوهش بررسي شباهت‌ها و تفاوت‌ها و امكان تطبيق دو رويكرد مهم در فلسفۀ فناوري يعني پساپديدارشناسي و ساخت‌گرايي انتقادي و دلالت‌هاي آن در تعليم‌ و تربيت است؛ ازاين‌رو با استفاده از روش تحليل و توصيف و استنتاج، ابتدا شباهت‌ها و تفاوت‌هاي دو رويكرد بررسي شده است و سپس امكان استفاده از اين دو رويكرد در مطالعات فناوري‌هاي آموزشي مورد توجه قرار گرفته است. هر دو رويكرد، فراتر از ابزارگرايي و جبرگرايي، بر نقش فناوري‌ها در زندگي انسان تمركز دارند. پساپديدارشناسي بيشتر بر جنبۀ فردي و ساخت‌گرايي انتقادي بيشتر بر جنبۀ اجتماعي و سياسي تاكيد دارد. تعليم‌وتربيت در فرايند دموكراتيك‌كردن فناوري‌ها، كه مورد توجه ساخت‌گرايي انتقادي است، سهم مهمي دارد. دلالت‌هاي تربيتي حاصل از بررسي تطبيقي دو رويكرد عبارت‌اند از: تغيير مفهوم فناوري‌هاي آموزشي از ابزارهاي آموزشي به عامل‌هاي آموزشي، توجه به تفاوت‌هاي فرهنگي در توليد فناوري‌هاي آموزشي، توجه به جنبه‌هاي سياسي و اجتماعي پنهان در فناوري‌هاي آموزشي، تحول در پژوهش‌هاي فناوري‌هاي آموزشي و تحول در اهداف تربيت در رابطه با فناوري.