تبيين رويكرد فطرت‏گرايي توحيدي و تعيين دلالت‏‏هاي آن در برنامه‏درسي دوره ابتدايي بر اساس برنامه‏‏درسي ملي

چکیده مقاله

مقدمه و اهداف: يكي از اهداف پيامبران آسماني در تربيت انسان، رساندن وي به مرحله توحيد يا درجاتي از آن بوده است. توحيد اساس دعوت همه پيامبران الهي و غايت مسير هر انساني مي‏باشد. شناخت و ايمان به خداي يكتا تمام وجود انسان را متحول و زندگي انسان را معنا مي‏بخشد. فطرت‏ توحيدي ازجمله مفاهيم بنيادين در آموزه‏هاي قرآني است كه نيازمند تبيين است تا با داشتن تبيين و فهم روشني از آن بتوان دلالت‏‏هاي تربيتي آن را در برنامه‏درسي دوره‏هاي مختلف تحصيلي تبيين نمود. در اين مقاله تلاش خواهد شد تا با تبيين رويكرد فطرت‏گرايي توحيدي، دلالت‏‏هاي آن در برنامه‏درسي دوره ابتدايي تبيين و در اختيار دست‏اندركاران، برنامه‏ريزان و معلمان قرار گيرد.با توجه به گستره برنامه‏درسي در تربيت رسمي و عمومي، و تنوع و سطوح مختلف اهداف، محتوا، راهبردهاي‏هاي يادهي−يادگيري و روش‏هاي ارزشيابي در برنامه‏درسي با توجه به سطوح مختلف رشد مخاطب برنامه‏درسي و نيازها و شرايط فراگير در دوره‏هاي مختلف، در اين پژوهش تنها برنامه‏درسي دوره ابتدايي مورد مطالعه است. از طرفي ديگر، يكي از محاسن اين پژوهش تخصصي نمودن وبه طور هدفمند، محدود كردن موضوع به اولين و مبنايي‏ترين و محوري‏ترين دوره تحصيلي يعني دوره ابتدايي است.بنابراين، هدف كلي پژوهش، تبيين رويكرد فطرت‏‏گرايي توحيدي و تعيين دلالت‏‏هاي آن در برنامه‏‏درسي دوره ابتدايي بر اساس برنامه‏درسي ملي بود. بر اين اساس، پژوهش در پي پاسخ به اين پرسش كلي است كه رويكرد فطرت‏‏گرايي توحيدي چيست و دلالت‏‏هاي آن در برنامه‏‏درسي دوره ابتدايي بر اساس برنامه‏‏درسي ملي كدامند؟ در سطحي دقيق‏تر پرسش‏هاي جزئي پژوهش نيز عبارتند از: الف. رويكرد فطرت‏‏گرايي توحيدي چيست و بر اساس برنامه‏درسي ملي چگونه تبيين مي‏شود؟ ب. رويكرد فطرت‏‏گرايي توحيدي چه دلالت‏هايي درتعيين اهداف برنامه‏درسي دوره ابتدايي بر اساس برنامه‏‏درسي ملي دارد؟ ج. رويكرد فطرت‏‏گرايي توحيدي چه دلالت‏هايي در تعيين محتواي برنامه‏درسي دوره ابتدايي بر اساس برنامه‎‏‏‏درسي ملي دارد؟؛ د. رويكرد فطرت‏‏گرايي توحيدي چه دلالت‏هايي درتعيين راهبردهاي يادهي−يادگيري در برنامه‏درسي دوره ابتدايي بر اساس برنامه‏‏درسي ملي دارد؟ و ه . رويكرد فطرت‏‏گرايي توحيدي چه دلالت‏هايي در تعيين روش‏هاي ارزشيابي در برنامه‏درسي دوره ابتدايي بر اساس برنامه‏‏درسي ملي دارد؟روش پژوهش: اين پژوهش با توجه به‏عنوان، اهداف و پرسش‏هاي آن از نوع كيفي است. پژوهشگر با روش قياسي به پرسش‏ها پاسخ خواهد داد. تحليل محتواي كيفي قياسي بر اساس مدل ميرينگ (2000) انجام مي‏شود كه در آن پژوهشگر نخست به تعريف و چگونگي گردآوري داده‏ها مي‏پردازد و در گام‏هاي بعدي با توجه به نظريه، آن‏چه پژوهشگر به دنبال آن است از دل داده‏ها بيرون كشيده مي‏شود و سپس با توجه به تحليل به پرسش‏هاي پژوهش پاسخ داده مي‏شود. در اين روش پرسش‏ها و الگوهاي گرفته‏شده از نظريه‏ها بايد به روشني توضيح داده شوند. اين پژوهش به دنبال يافتن تعريف و تبيين مطلوب و معيارهاي موجود و تعيين‏شده بر مبناي سند تحول بنيادين و برنامه‏درسي ملي در نظام تعليم‏وتربيت جمهوري اسلامي ايران بود. براي تبيين چيستي و چگونگي و چرايي رويكرد فطرت‏‏گرايي توحيدي، منابع اصيل اسلامي و همچنين اسناد بالادستي نظام تعليم‏وتربيت در جمهوري اسلامي مورد مطالعه، تامل و تحليل قرارگرفت. سپس براي تعيين دلالت‏‏هاي رويكرد فطرت‏‏گرايي توحيدي در حوزه شناسايي اهداف، محتوي، راهبردهاي‌هاي يادهي−يادگيري، و روش‏هاي ارزشيابي در برنامه‏درسي دوره ابتدايي، برنامه‏‏درسي ملي مورد مطالعه دقيق قرارگرفت. تحليل داده‌ها به شيوه قياسي و بر اساس چهارچوب مستخرج از برنامه‏درسي ملي و معيارها و مولفه‌هاي مطرح در آن انجام ‌شد. ايجاد مسير بازشناسي، عامل اصلي اعتباريابي مورد نظر اين پژوهش است.بحث و نتيجه‏گيري: در پاسخ به پرسش «رويكرد فطرت‏‏گرايي توحيدي چيست و بر اساس برنامه‏درسي ملي چگونه تبيين مي‏شود؟»، با نگاهي انسان‏شناختي از منظر آموزه‏هاي قرآني، مي‏توان گفت فطرت يكي از مفاهيم بنيادي در توصيف انسان است.در اين نگاه، فطرت سرشتي الهي در وجود آدمي است، يعني آدمي نسبت به مبدا عالم هستي، معرفت و گرايشي اصيل دارد. بنابراين، فطرت معرفت و ميلي است كه ضمير وجود انسان نسبت به خداوند به عنوان يگانه خالق عالم هستي وجود دارد.با داشتن رويكرد فطرت‏‏گرايي توحيدي در برنامه درسي، انسان (در نقش مربي يا متربي) به عنوان مخاطب تربيت، داراي فطرت و سرشتي ‏الهي است.