جستاري درباره مفاهيم مشترك گزارش‌هاي تاريخي جنبش عبدالله‌بن‌زبير و روايات منجي‌گرايانه اهل‌سنّت

چکیده مقاله

جعل و تحريف يا تطبيق روايات بر مدعيان مهدويت، با هدف سوء استفاده از ظرفيت عظيم سياسي و اجتماعي آن، از آسيب هاي روايات منجي گرايانه است. اين اقدامات از سده نخست هجري، به ويژه پس از شهادت امام حسين(ع) به موازات قيامهاي خونخواهانه محبان اهل بيت(ع)، توسط برخي فرصت طلبان آغاز شده بود. بررسي منابع تاريخي آن مقطع زماني و وجود برخي مفاهيم مشترك در نقل هاي تاريخي قيام ابن زبير و روايات منجي گرايانه اهل سنت، اين احتمال را قوت مي بخشد كه همراهي نكردن بني هاشم با ابن زبير، انتشار اخباري مبني بر مهدي خواندن محمد بن حنفيه، رقيب ديرين ابن زبير، توسط مختار ثقفي و نياز خلافت خودخوانده ابن زبير به مشروعيت و در نتيجه، نياز به حمايت عمومي براي مقابله با سپاه شام موجب شده، جريان زبيري نيز جزء همين فرصت طلبان باشد. اين مقاله با روش تحليل تاريخي به بررسي اين موضوع مي پردازد.