پراكنش فضايي و زماني رخداد آذرخش و روند تغيير آن

چکیده مقاله

هدف: بررسي پراكنش مكاني و زماني رخداد آذرخش و روند تغيير آنروش و داده: پراكنش مكاني و زماني رخداد آذرخش و روند تغيير آن با كاربرد محصولات شبكه‌اي اقليمي آذرخش lis-otd در گستره‌ي  e°65-e°25 و n °42- n °15مطالعه شد. پراكنش ماهانه مكاني و زماني رخداد آذرخش بر اساس داده‌هاي hrmc و روند تغيير رخداد آذرخش در دوره‌اي حدود بيست‌ساله (2014-1995) بر اساس داده‌هاي lrmts و با كاربرد شيب رگرسيون استاندارد شده و نرم‌افزار r بررسي شد.يافته‌ها: بر اساس ويژگي‌هاي فعاليت آذرخش مي‌توان ايران را به هشت ناحيه تقسيم كرد. كمينه‌ي رخداد آذرخش و بنابراين فعاليت همرفتي در مركز و شرق كشور رخ مي‌دهد. بيشينه‌ي آن در ماه‌هاي جون تا آگوست در شمال‌غرب، در ماه‌هاي نوامبر تا مي در غرب، جنوب‌غرب و جنوب و در ماه سپتامبر در جنوب‌ رخ مي‌دهد. بيشينه‌ي رخداد در جنوب‌غرب و غرب ايران، تحت تاثير فعاليت منطقه‌ي همگرايي درياي سرخ است. شديدترين روند افزايشي رخداد آذرخش به ترتيب در جنوب‌شرق ايران در فصل تابستان، درياي مازندران در فصل زمستان، محدوده‌ي بين درياي سياه و مديترانه در فصل پاييز و بالاخره جنوب خليج‌ فارس در فصل بهار رخ داده است. از سوي ديگر شديدترين روند كاهشي نيز به ترتيب در مركز درياي سرخ و محدوده‌ي درياي سياه و مديترانه در فصل تابستان مشاهده شده است.نتيجه‌گيري: بنا به تغيير معنادار آذرخش، به عنوان تظاهري از فعاليت‌هاي همرفتي، در برخي نقاط و ماه‌ها در دو دهه‌ي مطالعه شده، و با توجه به تاثير فعاليت‌هاي همرفتي بر رژيم بارشي ايران، مي‌توان انتظار داشت تغييري موثر در ويژگي‌هاي رژيم بارشي ايران در نتيجه‌ي پديده گرمايش زمين رخ دهد.نوآوري، كاربرد نتايج: براي نخستين بار اقليم‌شناسي آذرخش با استفاده از داده‌هاي ماهواره‌اي مطالعه شده است. روشن شدن توزيع فضايي و زماني رخداد اين پديده در سطح ايران و منطقه و همچنين روند تغيير آن چشم انداز روشن‌تري در رابطه با رخداد سامانه‌هاي همرفتي ايجاد كرده است.