برنامه ها و منابع آموزشی مدارس عصر صفوی بر اساس سفرنامه های سیاحان اروپایی

چکیده مقاله

صفویه با توجه به تحولات و مناسبات سیاسی دوره‌ای است که سیاحان اروپایی بیش از گذشته به انگیزه‌های مختلف به ایران سفر کردند و در نتیجه سفرنامه‌های بسیاری نسبت به گذشته نوشته شد. مدارس عصر صفوی، به‌عنوان مهم‌ترین مرکز نهاد آموزش، موردتوجه بعضی از سیاحان قرار گرفت که ژان شاردن، ژان باتیست تاورنیه و انگلبرت کمپفر شاخص‌ترین آنان هستند. حال پرسش این است که سیاحان اروپایی دربارۀ تعلیم و تربیت در مدارس عصر صفوی و برنامه‌های آموزشی آن چه دیدگاه‌هایی را مطرح کرده‌اند؟ این نوشتار تلاش می‌کند، با روش تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه‌ای، گزارش‌ها و نظرات سیّاحان خارجی را پیرامون برنامه‌ها و منابع آموزشی این دوره مورد واکاوی و نقد قرار دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد، سیاحان اروپایی غالباً برنامه‌های آموزشی مدارس ایران رابا نظام آموزشی اروپامقایسه کرده و در نتیجه آن را نامنظم و آشفته دانسته‌اند که گاهی بدبینانه به نظر می‌رسد. در معرفی منابع آموزشی نیز بیشتر به علوم غیر دینی همچون ریاضی، هیئت و نجوم یعنی آنچه برای آنان مالوف بوده است، توجه داشته‌اند.