تحليل آثار داستاني رضا براهني براساس نظريه‌ جامعه ‌شناسي تكويني لوسين گلدمن

چکیده مقاله

جامعه‌ شناسي ادبيات موضوعي تلفيقي از علوم اجتماعي و جامعه ‌شناسي است. لوسين گلدمن از نظريه‌پردازان اين مبحث تحليلي است. در جامعه‌شناسي تكويني گلدمن، ارتباط آثار ادبي و وضعيت اجتماعي و موقعيّت اجتماعي نويسنده مدّنظر قرار دارند و اثر ادبي بر مبناي اين مفاهيم تحليل مي‌شود. هدف پژوهش حاضر اين است كه به روش توصيفي تحليلي با ابزار كتابخانه‌اي، آثار داستاني براهني را بر مبناي نظرية جامعه‏شناسي تكويني لوسين گلدمن تحليل كند. به اين دليل كه ادبيات، زبان گوياي هر جامعه است و كارآمدترين راه براي آشنايي با افكار و باورهاي هر جامعه، غور در ادبيات آن جامعه است؛ پس بايد آثار داستاني معاصر را از اين زاويه نيز تحليل كرد. نتايج پژوهش نشان مي‏دهد كه براهني مسائل مختلف فرهنگي، اجتماعي و سياسي هم‌چون بي‏ عدالتي، خفقان سياسي اجتماعي، ظلم حاكمان، تضاد طبقاتي، نفوذ و تسلط فرهنگي و سياسي بيگانگان، ايستادگي در برابر جور و ستم  و مواردي ديگر را دست‌مايه خلق آثار خود قرار داده است و اين مضامين تحت‌تاثير مسائل جامعه به داستان‏هاي براهني راه يافته‏اند. از سوي ديگر، مسائل اجتماعي موجود در آثار رضا براهني، همان دغدغه هاي طبقه‏ اي از جامعه است كه براهني نيز به آن تعلق دارد و اين طبقه، همان قشر روشن‌فكر جامعه است. بنابراين مهمترين مولفه نظريه جامعه ‏شناختي لوسين گلدمن كه همانا تاثيرپذيري اثر ادبي از طبقه اجتماعي مولف است، در داستان‏هاي براهني نمود يافته، مضامين داستان‏هاي او همان دغدغه ‏هاي طبقه اجتماعي نويسنده است.