الگوي اسكان اعراب مسلمان در ايران و بازتاب آن در زمين‌داري و مناسبات ملكي

چکیده مقاله

با ورود اعراب مسلمان به ايران در پي فتوح اسلامي، اسكان آنها از نظر مكان يابي، ارتباط و تعامل آنها با بوميان ايراني اهميت به سزائي يافت. مهاجرت اعراب به ايران در سده نخست اسلامي، در مسئله مالكيت زمين و نحوه بهره برداري و اداره آن تحولات عميقي به وجود آورد كه در برخي موارد با با سنت‌هاي ملكي ايران و يا موازين فقهي اسلام مطابق بود، امّا در بسياري موارد در تضّاد با اين اصول شمرده مي‌شد. پرسش اصلي مقاله اين است كه اسكان اعراب فاتح در ايران چه تحولاتي در مناسبات زمينداري و حقوق مالكيت زمين به وجود آورد؟ براي پاسخ به اين پرسش به شيوه تبيين داده‌هاي تاريخي پرداخته شده و دستاورد اين پژوهش نشان مي‌دهد كه اعراب در سه قرن نخست اسلامي، براي جاري كردن قواعد شرع اسلام در سنت ها و قوانين ملكي ايران تلاش زيادي به‌كار بستند، اما چالش هاي بسياري نيز پيش روي خود داشتند و اين چالش‌ها تا قرن‌هاي بعد ادامه يافت.