روند انتقال دستاوردهاي علم طب به جهان غرب در عصر عباسي بر مبناي نظريه پخش

چکیده مقاله

زمينه و هدف: از جمله دستاوردهاي مهم تمدن اسلامي، پزشكي در قالب آموزه‌هايي است كه به طب اسلامي موسوم است. طب در تمدن اسلامي به ويژه در عصر عباسي (656-132 ق.) از پيشرفت زيادي برخوردار گشت و دستاوردهاي بزرگ و قابل تاملي به همراه داشت و جهان غرب هم‌عصر آن از طرق متعدد، بهره‌وري از اين دستاوردها را با جديت دنبال نمود. در پژوهش پيش رو تبيين و تحليل پيشرفت‌هاي دانش پزشكي در عصر عباسي و راه‌هاي انتقال آن به مغرب‌زمين بر اساس «نظريه پخش» به عنوان چهارچوب نظري مورد مطالعه قرار گرفته است.روش: در اين پژوهش از شيوه كتابخانه‌اي براي جمع آوري داده‌ها و از روش تاريخي مبتني بر رويكرد توصيفي تحليلي استفاده شده است.ملاحظات اخلاقي: در اين پژوهش اصل امانتداري و صداقت استناد به متون مورد استفاده، اصالت منابع و پرهيز از جانبداري در مراجعه به متون يا تحليل‌ها، رعايت شده است.يافته‌ها: يافته‌ها نشان مي‌دهد دانش پزشكي جزء اولين علومي بود كه جهان اسلام بر اساس داده‌هاي پزشكي ايران، هند و يونان آن را فراگرفت و سپس به بهترين نحو ممكن آن را توسعه و به جوامع ديگر انتقال داد.نتيجه‌گيري: بر اساس «نظريه پخش» مبدا تاثيرگذار در عرصه دانش طب در عصر عباسي، جهان اسلام و مقصد تاثيرپذير، اروپا و جهان غرب در نظر گرفته شده و راه‌ها و كانال‌هاي انتقال در كنار موانع آن ذكر شده است. روند انتقال اين دستاوردها به مغرب‌زمين مي‌توانست از طريق جنگ‌ها، انتقال جغرافيايي و يا دسترسي به متون اسلامي و ترجمه آن‌ها صورت پذيرد.