چارچوب اخلاق سازمانی با رویکرد اسلامی: پژوهشی ترکیبی

چکیده مقاله

هدف این پژوهش ترکیبی اکتشافی متوالی از نوع طبقه‌بندی، طراحی و اعتباریابی چارچوب اخلاق سازمانی با رویکرد اسلامی بود که در دو بخش کیفی و کمی انجام شد. در بخش کیفی از روش مطالعه موردی استفاده شد. جمع‌آوری داده‌های کیفی با کنکاش در اسناد مرتبط (53 مورد) و همچنین با استفاده از مصاحبه نیم‌ساختمند با آگاهی‌دهندگان کلیدی (16 نفر) از طریق تکنیک نمونه‌گیری گلوله برفی و تا اشباع نظری داده‌ها انجام شد. داده‌های پژوهش با استفاده از فرایند چرخه‌ای تحلیل (تقلیل احیاگرانه داده‌ها، سازمان‌دهی و تحلیل داده‌ها) و با استفاده از تکنیک تحلیل مضمون و به کمک نرم‌افزار nvivo 10 استخراج و شبکه مضامین که درمجموع شامل 126 مضمون پایه است، ترسیم گردید. بر این اساس، اخلاق سازمانی دربردارنده مبانی، اصول و ابعاد برگرفته از جهان‌بینی اسلامی است. یافته‌های بخش کیفی با استفاده از روش همسوسازی داده‌ها و بازبینی و مشورت با صاحب‌نظران اعتبار یابی شد. بر اساس چارچوب کشف‌شده در بخش کیفی، مقیاسی جهت اعتبار یابی در بخش کمی طراحی گردید. با استفاده از روش پژوهش توصیفی- پیمایشی اعتبار چارچوب مورد بررسی قرار گرفت. جامعه آماری در بخش کمی شامل کلیه صاحب‌نظران و متخصصان حوزه اخلاق سازمانی با رویکرد اسلامی بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند از نوع معیار تعداد 246 نفر انتخاب شدند. اعتبار چارچوب با استفاده از تحلیل عامل تاییدی مورد تائید قرار گرفت.