بررسي بن مايه هاي عرفاني در يكصد غزل كليم كاشاني(مقاله مروري)

چکیده مقاله

كليم كاشاني يكي از شاعران غزل سراي مشهور قرن يازدهم هجري قمري(990-1061) و يكي از مشهورترين غزلسرايان سبك هندي است كه نشان هايي از عرفان و تصوّف، در غزليّات او نقش بسته‌است به طوريكه آموزه‌هاي عرفاني در غزليّات او، عشق واقعي يا آسماني را بيان مي‌كنند.«خلّاق ‌المعاني ثاني» در حدود (990) ه.ق. در همدان ديده به جهان گشود و به علت سكونت در كاشان به كاشاني مشهور شد. مجموعۀ (590) غزل او در حوزۀ ادب غنايي، جايگاه والا دارد. از خصوصيّات سرآمد در غزليّات او، وجود جلوه هاي عرفاني است. اين مقاله به واكاوي، جلوه هاي عرفاني در يكصد غزل كليم كاشاني، به شكل تصادفي مي پردازد تا جلوه‌هاي برجستۀ عشق و كمال آن، به تصوير درآيد و علاوه بر آن، در پژوهش‌هاي ادبي و عرفاني، كليم به عنوان شاعري عارف معرّفي گردد و در نهايت طرح اين نكته كه، غزليّات غنايي كليم كاشاني، محملي براي بيان و جست و جوي معاني بلند عرفاني است. غزليّات اين شاعر، ساختار ادبي و عرفاني دارد و او با طرح ساز و كارهاي عرفاني، كوششي براي يافتن و طرح گوهر ارزشمند عشق واقعي را انجام داده‌است. جلوه پردازي‌هاي عرفاني در غزليّات او جلوه‌اي خاص دارد. اين مقاله با روش تحليل و توصيف يافته‌هاي عرفاني، قصد دارد تا گرايش‌هاي عرفاني و بن‌مايه‌هاي عرفاني به كاررفته را در غزليّات كليم ابتدا واكاوايي و با ذكر نمونه‌هايي از آن مصاديق، آنها را براساس فرهنگ اصطلاحات عرفاني دست اوّل، مورد بررسي و تحليل قراردهد. از رهگذر وجود و بررسي آموزه‌هاي عرفاني در غزليّات اين شاعر، شايسته است كه كليم را، در جرگۀ شاعران عارف‌، به شمارآوريم. ‌