تحليل شبكه مضامين انديشه‌ورزي در آثار شهيد مطهري(ره)

چکیده مقاله

انديشه‌ورزي امروزه به‌مثابه يك ضرورت پايه در نظام‌هاي تربيتي و آموزشي مطرح مي‌شود. حركت در مسير تمدن‌سازي مستلزم برخورداري از نظام آموزش‌وپرورشي است كه تصوير روشني از مفاهيم پايه و رايج داشته و الگوي برجسته‌ي خود را ارايه نمايد. اين پژوهش با هدف تدوين شبكه مضموني انديشه‌ورزي در آثار شهيد مطهري صورت گرفته است. پس از بررسي اسنادي منابع مكتوب شهيد مطهري، بر اساس اصول روش تحليل مضمون (روش اتريد-استرلينگ)، مفاهيم مرتبط با موضوع انديشه‌ورزي در آراي ايشان دسته‌بندي شد. نتايج پژوهش در قالب 59 مضمون پايه ظاهر شدند و در گام بعدي 12 مضمون سازمان‌دهنده شناسايي گرديد: استقلال فكري، توانايي تدبر، تصميم‌گيري منطقي، روشن‌انديشي، خوداصلاحي، نقادي، تجزيه و تحليل، استدلال، كل‌نگري، خلاقيت، شخصيت توسعه‌يافته و ارزيابي. تعامل مضمون‌هاي ظهوريافته در قالب شبكه مضموني انديشه‌ورزي (مضمون مركزي) ارايه شده است و زمينه‌ي نظري مناسبي براي پژوهش‌هاي ميداني و محتوايي در نظام آموزش‌وپرورش محسوب مي‌گردد. شكل‌گيري اين زنجيره مطالعاتي مي‌تواند جايگاه انديشه‌ورزي را در تحول بنيادين نظام آموزش و پرورش تصريح كند.