نگاهی به اشعار پروین اعتصامی از منظر مطالعات فرهنگی

چکیده مقاله

در سده‌هاي اخير با رشد ذهني و فكري و علمي بشر، ملت‌ها و دولت‌ها به اهميت فرهنگ در استمرار حيات خود و نقش آن در توسعة پايدار كشورها بيش از گذشته پي برده و رقابت‌هاي فرهنگي را به اوج رسانده‌اند. از اين رو، «مطالعات فرهنگي» در دهة شصت قرن بيستم، به عنوان يك مقولة بين‌رشته‌اي، با همت كساني چون «هربرت ريچارد هوگارت» (2014-1918) استاد انسان‌شناسي و جامعه‌شناسي دانشگاه بيرمنگام، به برنامه‌‌هاي آموزشي اين دانشگاه افزوده شد. در اندك زماني پس از آن، به ساير نقاط راه يافت و در دانشگاه‌هاي معتبر جهان، از جمله دانشگاه‌هاي ايران به طور رسمي رواج پيدا كرد. با توجه به پيوند گسست‌ناپذير ادبيات و فرهنگ، بررسي آثار ادبي در چهارچوب مطالعات فرهنگي مي‌تواند نتايج ارزشمندي از فرهنگ عمومي جامعه و آثار مورد مطالعه در پي داشته‌ باشد. از اين رو، در جستار حاضر سروده‌هاي پروين اعتصامي بر پاية مطالعات فرهنگي بررسي و تحليل مي‌شود. به اين منظور اشعار پروين طبق مولفه‌هاي مهم مطالعات فرهنگي در پنج بخش عمده مورد مداقه قرار مي‌گيرد. اين بررسي‌ها تصوير نسبتاً جامعي از وضعيت كلي فرهنگ در روزگار شاعر و در مواردي داده‌هاي دقيقي از عوامل موثر بر اوضاع فرهنگي و اجتماعي، از جمله نقش بازدارنده يا تسهيل‌گرايانة نهادهاي اجتماعي آن دوره در شكوفايي فرهنگي و توسعة كشور به دست مي‌دهد.