مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر ذهنی سازی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر کاهش تکانشگری، افکار خودکشی و افزایش تاب آوری و انعطاف پذیری شناختی در نوجوانان با سابقه اقدام به خودکشی در شهر شیراز

چکیده مقاله

قدمه: تاب‌آوری و انعطاف‌پذیری شناختی در نوجوانان با سابقه اقدام به خودکشی از چالش‌های سلامت روان محسوب می‌شوند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر ذهنی‌سازی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر افزایش تاب‌آوری و انعطاف‌پذیری شناختی در نوجوانان با سابقه اقدام به خودکشی شهر شیراز بود.
روش بررسی‌: پژوهش حاضر یک کارآزمایی کنترل‌شده تصادفی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون، گروه کنترل و پیگیری دوماهه بود. حجم نمونه 60 نفر از نوجوانان دارای سابقه اقدام به خودکشی (13 تا  18 ساله)  بودند که به صورت تصادفی در سه گروه 20  نفره (دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل) گمارده شدند. نمونه‌های پژوهش در سه مرحله  به پرسش‌نامه‌های تاب‌آوری کونور و دیودسون (2003)، انعطاف‌پذیری شناختی دنیس و وندر وال (2010) پاسخ دادند. گروه‌های آزمایش درمان‌های مبتنی بر ذهنی‌سازی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد را طی 8 جلسه 2 ساعته دریافت کردند، در حالی‌که گروه کنترل در لیست انتظار قرار داشت. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر و با بهره‌گیری از نرم‌افزار SPSS تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد هر دو درمان مبتنی بر ذهنی‌سازی و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر افزایش ابعاد تاب‌آوری و انعطاف‌پذیری شناختی در نوجوانان با سابقه اقدام به خودکشی اثربخش هستند (0.05>P) و بین اثربخشی دو درمان  تفاوت معنی‌داری وجود ندارد (0.05<P).
نتیجه‌گیری: هر دو درمان مبتنی بر ذهنی‌سازی و پذیرش و تعهد از رویکردهای مؤثر و قابل استفاده برای بهبود سازگاری روان‌شناختی در نوجوانان پرخطر هستند و می‌توانند به‌عنوان گزینه‌های درمانی هم‌ارز به کار گرفته شوند.