پرداخت رشوه به منظور احقاق حق (نقد ديدگاه مشهور، با رويكرد اجتماعي به فقه)

چکیده مقاله

قوانين متعالي اسلام، با هدف كمال و سعادت جامعه و افراد آن تشريع شده است. حرمت رشوه يكي از احكام الهي است كه جهت جلوگيري از مفاسد اجتماعي واقتصادي، و پايمال شدن حقوق بيان گرديده است. حرمت رشوه اجمالا، بين همه فِرَق اسلامي مسلّم مي‌باشد؛ امّا مسئله‌اي كه همواره محل بحث بوده، حكم پرداخت رشوه به منظور استيفاي حق، به خصوص در صورت انحصار احقاق حق در آن است. تحقيق حاضر با تحليل و نقد مباني و ادّله ديدگاه‌هاي طرح‌شده در اين زمينه، نظريه غير مشهور را برگزيده و به اين نتيجه دست يافته است كه رشوه به منظور احقاق حق، مطلقاً بر رشوه دهنده و رشوه گيرنده حرام است. براي يافتن پاسخ مسئله، بعد از تحليل و پرداخت صحيح به هر يك از ديدگاه‌ها، و علاوه بر به كارگيري اصول مسلّم فقهي، در نهايت با رويكرد حكومتي و اجتماعي به فقه، و همچنين استفاده از ره‌آورد تجميع ظنون، به حلّ مسئله پرداخته شده است.